TP Huế: Thanh tra kiến nghị chấm dứt hoạt động đối với dự án Nhà máy xi măng Nam Đông

Dự án Nhà máy xi măng Nam Đông được Thanh tra TP Huế kiến nghị thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động. Ảnh: Minh Tân

Nhiều thiếu sót trong quá trình triển khai dự án

Theo KLTT, Dự án Nhà máy xi măng Nam Đông được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là UBND TP Huế) cấp Giấy chứng nhận đầu tư (GCNĐT) lần đầu ngày 4/1/2008 cho Công ty Cổ phần Đầu tư xi măng Nam Đông Việt Song Long thực hiện tại xã Thượng Quảng, huyện Nam Đông (nay là xã Long Quảng, TP Huế).

Dự án có công suất 5.000 tấn clinker/ngày (1,8 triệu tấn xi măng/năm), diện tích sử dụng khoảng 40ha, tổng vốn đầu tư ban đầu 3.282 tỷ đồng, sau đó điều chỉnh lên 4.437,8 tỷ đồng. Theo tiến độ được phê duyệt, dự án đưa vào hoạt động từ tháng 1/2011.

Qua kiểm tra, Thanh tra TP Huế cho biết sau khi được cấp GCNĐT, chủ đầu tư đã triển khai một số hạng mục như giải phóng mặt bằng khoảng 35ha, rà phá bom mìn, đánh giá trữ lượng mỏ nguyên liệu và xây dựng khoảng 80% khối lượng nhà hành chính. Tuy nhiên, từ cuối năm 2010, dự án dừng thi công trên thực địa và đến nay vẫn chưa hoàn thành.

Đối với công tác chuẩn bị đầu tư, cơ quan thanh tra xác định Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính) chưa tham mưu UBND tỉnh công bố danh mục dự án thu hút đầu tư tại địa phương theo quy định. Hồ sơ thẩm tra cấp GCNĐT lần đầu cũng không lưu Báo cáo tài chính năm 2006 của doanh nghiệp để chứng minh năng lực tài chính của nhà đầu tư.

Theo giải trình của Sở Tài chính, việc thất lạc báo cáo tài chính xuất phát từ sơ suất trong công tác lưu trữ hồ sơ.

Trong lĩnh vực đất đai, Thanh tra TP Huế xác định hồ sơ cấp 2 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN QSDĐ) về cơ bản đầy đủ thành phần, thủ tục, nhưng còn thiếu Biên bản bàn giao đất trên thực địa, chưa bảo đảm quy định của Luật Đất đai năm 2003 và Nghị định số 181/2004/NĐ-CP.

Ngoài ra, đối với diện tích 32.635,3m² được UBND tỉnh cho thuê để xây dựng tuyến băng tải và trạm đập, doanh nghiệp chưa thực hiện thủ tục đề nghị cấp GCN QSDĐ nên đến nay vẫn chưa được cấp giấy.

Thanh tra cũng ghi nhận trong quá trình thực hiện dự án, doanh nghiệp từng có báo cáo gửi UBND tỉnh và các sở, ngành về việc chậm tiến độ, đồng thời nhiều cơ quan chức năng đã có văn bản liên quan đến việc gia hạn tiến độ dự án.

Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra, việc điều chỉnh gia hạn tiến độ vẫn chưa được UBND tỉnh (nay là UBND TP Huế) ghi nhận trong GCNĐT theo quy định.

Đối với nghĩa vụ tài chính về đất, KLTT cho biết, dự án thuộc diện được miễn tiền thuê đất theo chính sách ưu đãi đầu tư. Năm 2023, Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế có văn bản tạm thời chưa thông báo tiền thuê đất do dự án đang tạm dừng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Theo hồ sơ thu thập, từ khi được Nhà nước cho thuê đất đến nay, doanh nghiệp chưa thực hiện nộp tiền thuê đất với Nhà nước.

Thanh tra cũng dẫn kết quả rà soát của Cục Thuế tỉnh trước đây về chi phí đầu tư dở dang của dự án là hơn 816,7 tỷ đồng. Tuy nhiên, Tờ trình của UBND tỉnh gửi Thủ tướng Chính phủ năm 2019 thể hiện chủ đầu tư đã thực hiện đầu tư khoảng 163,595 tỷ đồng. Theo cơ quan thanh tra, sự chênh lệch này xuất phát từ căn cứ xác định khác nhau của các cơ quan liên quan.

Kiến nghị chấm dứt dự án

Một trong những nội dung trọng tâm của đợt thanh tra là rà soát việc thực hiện KLTT số 355/KL-TTCP ngày 4/3/2021 của Thanh tra Chính phủ đối với Dự án Nhà máy xi măng Nam Đông.

Theo KLTT số 355/KL-TTCP, dự án thuộc danh mục 29 dự án đầu tư ngoài ngân sách cần rà soát để chấm dứt hoạt động. Thanh tra Chính phủ xác định dự án tạm dừng theo chỉ đạo của Chính phủ; không chấp hành nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và UBND tỉnh; tự ý xây dựng nhà máy khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép; năng lực tài chính của nhà đầu tư không bảo đảm; không thuộc diện được Chính phủ bảo lãnh vay vốn và đã hết thời hạn đầu tư.

Qua rà soát, Thanh tra TP Huế cho biết, UBND tỉnh trước đây đã tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với các vi phạm, thiếu sót liên quan đến dự án và đã báo cáo Thanh tra Chính phủ.

Tuy nhiên, đối với nội dung rà soát để chấm dứt hoạt động dự án, đến thời điểm thanh tra, các cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục rà soát, chưa hoàn thành việc thực hiện theo kiến nghị của Thanh tra Chính phủ.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra TP Huế kết luận nguyên nhân chính dẫn đến việc dự án kéo dài là năng lực của nhà đầu tư không bảo đảm, khiến dự án không triển khai đúng tiến độ được phê duyệt. Đồng thời, theo báo cáo của Sở Tài chính, hiện nay không còn nhu cầu phát triển thêm nhà máy xi măng trên địa bàn TP Huế cũng như trên phạm vi cả nước khi nhiều nhà máy đang hoạt động chưa hết công suất, nguồn cung lớn hơn nhu cầu thị trường.

Từ các căn cứ nêu trên, Thanh tra TP Huế xác định Dự án Nhà máy xi măng Nam Đông thuộc trường hợp chấm dứt hoạt động theo điểm b khoản 2 Điều 36 Luật Đầu tư năm 2025.

Chánh Thanh tra thành phố kiến nghị Chủ tịch UBND TP Huế chỉ đạo Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với những tập thể, cá nhân có thiếu sót trong công tác tham mưu, cấp GCNĐT và cấp GCN QSDĐ.

Đồng thời, giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện các thủ tục để chấm dứt hoạt động dự án theo đúng quy định của pháp luật và KLTT số 355/KL-TTCP của Thanh tra Chính phủ. Chủ đầu tư được yêu cầu phối hợp với các cơ quan chức năng trong quá trình xử lý các nội dung liên quan và thực hiện đầy đủ KLTT.