Doanh nghiệp công nghệ Việt Nam – Nhật Bản thiết lập quan hệ "đối tác đồng sáng tạo"

Japan ICT Day do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), Ủy ban Hợp tác công nghệ thông tin Việt Nam - Nhật Bản (VJC), Tổ chức Xúc tiến ngoại thương Nhật Bản (JETRO), Hiệp hội Công nghiệp Dịch vụ công nghệ thông tin Nhật Bản (JISA) tổ chức tại Hà Nội trong 2 ngày 4 và 5/2.

* Mở rộng không gian hợp tác

Tại sự kiện, ông Lê Quang Lương, Chủ tịch Ủy ban Hợp tác công nghệ thông tin Việt Nam - Nhật Bản cho biết, lần tổ chức đầu tiên Japan ICT Day vào năm 2007, doanh thu phần mềm xuất khẩu của doanh nghiệp công nghệ Việt rất khiêm tốn, chủ yếu "làm quen" và "gia công giá rẻ". Đến nay, Việt Nam đã vươn lên trở thành đối tác số 2 của Nhật Bản về phần mềm với hàng trăm ngàn kỹ sư Việt Nam đang vận hành các hệ thống mạch má của nền kinh tế Nhật Bản.

Ông Lê Quang Lương cho rằng, ở thời điểm hiện tại, hợp tác công nghệ thông tin Việt - Nhật đang ở bước ngoặt quan trọng. Nhật Bản đang đối mặt với thách thức kép khi năng lực cạnh tranh kỹ thuật số đang tụt hạng và sự thiếu hụt nhân lực vào năm 2030. Trong khi Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trên mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó, sự bùng nổ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi toàn diện trong các mô hình hợp tác kinh doanh giữa doanh nghiệp công nghệ hai nước.

Niềm tin của doanh nghiệp Nhật vào thị trường Việt được đánh giá là vẫn vững chắc. Theo khảo sát năm 2024 của Tổ chức xúc tiến ngoại thương Nhật Bản, 56,1% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng kinh doanh trong 1 - 2 năm tới, là tỷ lệ cao nhất trong khối ASEAN. Sự cộng hưởng giữa "thị trường và công nghệ nguồn Nhật Bản" với "năng lực công nghệ, nguồn nhân lực trẻ và tốc độ Việt Nam" được xem là "chìa khóa vàng" cho bài toán tăng trưởng bền vững của cả hai quốc gia dựa trên công nghệ số.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin đánh giá, Nhật Bản là đối tác đặc biệt quan trọng của Việt Nam không chỉ bởi quy mô đầu tư hay trình độ công nghệ, mà bởi có cùng triết lý phát triển dài hạn, coi trọng chất lượng, kỷ luật, quản trị và phát triển bền vững. "Việt Nam mong muốn hợp tác với Nhật Bản không chỉ để làm nhanh hơn hay rẻ hơn, mà là làm tốt hơn, sâu hơn và lâu dài hơn", ông Trần Anh Tú nhấn mạnh.

Theo Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, hợp tác công nghệ Việt Nam - Nhật Bản đang và sẽ chuyển dịch từ mô hình "thuê làm" sang "cùng làm" và từ "nhận chuyển giao" sang cùng tham gia làm chủ công nghệ. Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết tạo mọi điều kiện về hạ tầng, pháp lý và ưu đãi để doanh nghiệp hai nước hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực chiến lược như AI, công nghiệp bán dẫn, dữ liệu lớn, nền tảng số, sản xuất thông minh và sản xuất xanh.

* Hành động và hợp tác

Theo ông Lê Quang Lương, công nghệ AI đang tạo ra những thay đổi toàn diện trong các mô hình hợp tác kinh doanh giữa doanh nghiệp công nghệ Việt Nam - Nhật Bản. Để đáp ứng nhu cầu và dẫn dắt sự thay đổi, Vinasa và VJC đề xuất 3 chiến lược hành động cụ thể cho doanh nghiệp công nghệ hai nước. Đó là chuyển dịch từ "gia công nhân sự" sang "đối tác năng suất bằng AI", tập trung khai phá thị trường ngay tại Việt Nam và thiết lập cơ chế trao đổi nhân lực hai chiều.

Cụ thể, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cung cấp nhân sự viết code mà cung cấp các giải pháp hiện đại hóa hệ thống cũ của Nhật Bản bằng công nghệ tự động, ứng dụng GenAI để tăng năng suất lên gấp 5 - 10 lần. Ông Junya Kawamoto, Phó Chủ tịch Ủy ban quốc tế của Hiệp hội Công nghiệp Dịch vụ công nghệ thông tin Nhật Bản chia sẻ, Việt Nam được xác định như một đối tác để cùng ứng dụng Generative AI giúp Nhật Bản vượt qua khủng hoảng thiếu hụt 800.000 nhân sự vào năm 2030. Thực tế, nhiều doanh nghiệp công nghệ hai nước đang cùng nhau xây dựng các AI Agents tự động hóa các quy trình nghiệp vụ, sản xuất, kinh doanh.

Trong bối cảnh 56,1% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng kinh doanh - tỷ lệ cao nhất ASEAN, đứng thứ 4 thế giới trở thành dư địa lớn để khai phá thị trường ngay tại Việt Nam. Hàng nghìn doanh nghiệp FDI Nhật Bản đã tạo ra thị trường lớn ngay tại Việt Nam, nhất là khi nhiều doanh nghiệp trong nước đã cung cấp các giải pháp tư vấn chiến lược, quản lý nhà máy thông minh đạt chuẩn Nhật Bản với chi phí tối ưu hơn nhiều.

Cuối cùng, thiết lập cơ chế trao đổi nhân lực hai chiều, biến Việt Nam thành trung tâm đào tạo và trải nghiệm công nghệ cho kỹ sư hai nước. Với sự năng động và môi trường khởi nghiệp cởi mở, Việt Nam là địa chỉ để các kỹ sư trẻ của Nhật Bản sang thực tập, thay đổi tư duy và tìm kiếm cảm hứng sáng tạo.

Japan ICT Day là sự kiện thường niên được tổ chức từ năm 2007, trở thành nền tảng xúc tiến công nghệ hiệu quả giữa Việt Nam – Nhật Bản. Sự kiện năm nay có sự tham gia của nhiều lãnh đạo Bộ, ngành, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, các hiệp hội, cùng các tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp công nghệ lớn của Việt Nam và Nhật Bản. Japan ICT Day 2026 là dấu mốc đặc biệt, đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn hợp tác mới chuyển dịch từ kỷ nguyên "thuê ngoài nhân sự" để bước sang giai đoạn "đối tác đồng sáng tạo", tập trung giải quyết bài toán "vách đá số" bằng năng lực AI, bán dẫn và những công nghệ số chiến lược giữa Việt Nam – Nhật Bản./.

Hoàng Vân