Giá xăng giảm, vì sao thực phẩm vẫn "neo" giá?

Tại kỳ điều hành gần nhất, giá xăng, dầu trong nước tiếp tục tiệm cận mức giá của ngày 26-2 - thời điểm trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông. Việc giá nhiên liệu hạ nhiệt sau khi tăng "chóng mặt" được kỳ vọng sẽ góp phần giảm chi phí vận chuyển, sản xuất và kéo giá hàng hóa đi xuống. Tuy nhiên, thực tế tại một số chợ trên địa bàn Hà Nội như chợ Đồng Xa (phường Phú Diễn), chợ Châu Long (phường Ba Đình), chợ Ngọc Lâm (phường Bồ Đề)... cho thấy, giá nhiều mặt hàng thực phẩm thiết yếu như thịt, cá, trứng, rau xanh, củ quả vẫn chưa có sự điều chỉnh tương ứng. Trong khi trước đây, nhiều mặt hàng đã tăng giá với lý do chi phí xăng, dầu tăng, thì nay khi giá nhiên liệu giảm, giá bán lẻ vẫn duy trì ở mức cao, khiến chi phí bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình chưa giảm đáng kể.

Không chỉ thực phẩm tươi sống, nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu cũng được điều chỉnh tăng giá trong thời gian gần đây. Theo ghi nhận tại một số cửa hàng tạp hóa và đại lý bán lẻ, nhiều sản phẩm như sữa, mì ăn liền, gia vị, nước giặt, dầu gội... đã tăng từ vài nghìn đồng đến hàng chục nghìn đồng tùy loại và quy cách đóng gói. Với nhiều gia đình, đặc biệt là các hộ có thu nhập trung bình và thấp, mỗi lần đi chợ vẫn phải tính toán kỹ lưỡng để cân đối thu-chi. Bà Phan Thị Dung, tiểu thương kinh doanh thịt lợn tại chợ Đồng Xa cho biết, giá xăng giảm nhưng giá thịt nhập vào chưa giảm đáng kể. Theo bà, ngoài chi phí vận chuyển, người bán còn phải chịu nhiều khoản khác như tiền thuê sạp, điện, nước, nhân công và hao hụt trong quá trình kinh doanh. Do vậy, theo bà Dung lý giải, dù muốn bán giá thấp hơn để giữ khách nhưng phải phụ thuộc vào giá nhập. Có thời điểm một số loại thịt tăng thêm khoảng 5.000-10.000 đồng/kg. Khi giá đầu vào giảm ổn định thì giá bán mới có thể điều chỉnh theo.

Người dân mua hàng hóa tại siêu thị Winmart, Hà Nội. Ảnh: KHÁNH AN

Khảo sát tại một số tuyến phố tại Hà Nội cho thấy, nhiều dịch vụ ăn uống bình dân cũng chưa giảm giá dù chi phí nhiên liệu đã hạ nhiệt. Trong giai đoạn giá xăng, dầu tăng cao, nhiều quán bún, phở, cháo... đã “dễ dàng” điều chỉnh tăng từ 5.000 đến 10.000 đồng/suất. Tuy nhiên, đến nay, phần lớn các cửa hàng vẫn giữ mức giá mới, trong khi người tiêu dùng ngày càng có xu hướng tiết kiệm hơn. Chị Đỗ Thị Hào (phường Cầu Giấy, TP Hà Nội) cho biết: “Giá xăng giảm nhưng các mặt hàng như thịt, cá, trứng, rau ở chợ gần như chưa thay đổi. Việc ăn sáng ngoài hàng cũng giảm hẳn, chủ yếu tự nấu ở nhà để tiết kiệm”.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), bình quân 6 tháng đầu năm 2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,38%. Đóng góp vào mức tăng chung này, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng mạnh (tăng 4,79%), chịu tác động trực tiếp từ giá lương thực và chi phí nguyên vật liệu đầu vào. Bên cạnh đó, nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng cùng nhóm giao thông cũng là những yếu tố gây sức ép lớn lên chi phí sinh hoạt.

Không để xảy ra tình trạng “tăng nhanh, giảm chậm”

Giá xăng, dầu giảm là điều kiện thuận lợi để hạ chi phí sản xuất và vận chuyển, nhưng chưa đủ để giá hàng hóa giảm ngay lập tức bởi còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguồn cung, chi phí lưu kho, bảo quản, nhân công và hệ thống phân phối, phụ thuộc vào nguồn cung, thời tiết... Tuy nhiên, nếu các yếu tố đầu vào đã giảm trong một thời gian nhất định mà giá bán lẻ vẫn không thay đổi, cơ quan chức năng cần rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng để xác định nguyên nhân, tránh tình trạng chi phí bị đẩy lên qua quá nhiều khâu trung gian hoặc xảy ra hiện tượng lợi dụng biến động thị trường để neo giá.

Trước thực tế giá xăng, dầu giảm nhưng nhiều mặt hàng, dịch vụ chưa điều chỉnh tương ứng, tại cuộc họp Ban chỉ đạo điều hành giá vào cuối tháng 6 vừa qua, Phó thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát và làm rõ nguyên nhân. Liên quan tới vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, mục tiêu xuyên suốt trong điều hành thị trường xăng dầu là bảo đảm nguồn cung ổn định, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cũng cho rằng, nếu doanh nghiệp từng sử dụng lý do giá xăng, dầu tăng để điều chỉnh giá hàng hóa, thì khi chi phí nhiên liệu giảm cũng cần có sự điều chỉnh phù hợp. Việc duy trì mức giá cao trong khi các yếu tố đầu vào đã giảm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tiêu dùng. Bộ Công Thương đã yêu cầu các địa phương, doanh nghiệp và thương nhân rà soát lại mặt bằng giá, thực hiện kê khai, niêm yết và bán đúng giá. Lực lượng quản lý thị trường cũng được giao tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm như không niêm yết giá, bán cao hơn giá niêm yết, găm hàng hoặc cố tình giữ giá bất hợp lý.

Các chuyên gia cũng cho rằng, cùng với việc tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm về giá, cần công khai thông tin về nguồn cung và giá cả tại các chợ đầu mối, đồng thời đẩy mạnh kết nối giữa vùng sản xuất, hợp tác xã với hệ thống phân phối nhằm rút ngắn khâu trung gian, giảm chi phí lưu thông hàng hóa. Các chương trình bình ổn thị trường cũng cần tập trung vào nhóm hàng thiết yếu và hướng đến những địa bàn có đông công nhân, người lao động, hộ gia đình thu nhập thấp để bảo đảm hiệu quả.

Khi giá nhiên liệu hạ nhiệt, người dân có quyền kỳ vọng giá hàng hóa thiết yếu sẽ từng bước giảm theo. Vì vậy, kiểm soát tình trạng "tăng nhanh, giảm chậm" không chỉ là yêu cầu trong điều hành giá mà còn là giải pháp quan trọng để bảo đảm quyền lợi của người dân, góp phần ổn định thị trường và giữ vững sức mua của nền kinh tế.