Doanh nghiệp bán lẻ tăng tốc chuyển đổi ‘bắt sóng’ tiêu dùng xanh

Bán lẻ tăng tốc “xanh hóa” hệ thống

Ngày 9/4/2026, Central Retail Việt Nam chính thức hoàn tất chuyển đổi sang 100% túi phân hủy sinh học tại quầy thu ngân và quầy cân thực phẩm trong hệ thống siêu thị GO!, Tops Market và mini Go! trên toàn quốc. Đây được xem là bước đi mạnh mẽ trong lộ trình giảm thiểu rác thải nhựa dùng một lần, đồng thời hiện thực hóa cam kết “Better for Vietnam”.

Theo đó, túi sinh học tại quầy thu ngân được áp dụng mức phí từ 500 đồng/túi, nhằm khuyến khích người tiêu dùng thay đổi thói quen, ưu tiên mang theo túi cá nhân hoặc sử dụng thùng giấy miễn phí tại siêu thị.

Chỉ trong 2 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp đã thay thế khoảng 280 tấn túi nhựa dùng một lần bằng túi phân hủy sinh học. Song song, hệ thống bao bì thân thiện môi trường cũng được triển khai đồng bộ: khay xốp được thay bằng khay bã mía, khay sinh học; hộp trái cây chuyển sang nhựa tái chế; các quầy bánh và thực phẩm chế biến sử dụng túi giấy, hộp bã mía và ly giấy kraft.

Bà Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc Truyền thông Central Retail Việt Nam, nhấn mạnh việc chuyển đổi không chỉ nhằm giảm nhựa mà còn hướng tới ba mục tiêu: Đồng hành cùng Chính phủ, thực thi cam kết phát triển bền vững và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Không dừng ở bao bì, Central Retail còn triển khai các sáng kiến môi trường khác như “Ngày không túi nilon”, “Mang theo túi riêng”, lắp đặt máy thu hồi lon – chai nhựa (RVM) tại trung tâm thương mại, cũng như phát triển điện mặt trời áp mái tại 32 siêu thị, giúp giảm khoảng 14% điện năng tiêu thụ. Năm 2025, doanh nghiệp đã cắt giảm hơn 36.000 tCO₂e thông qua các giải pháp năng lượng.

Bước chuyển từ xu hướng sang chuẩn mực tiêu dùng mới

Việc các nhà bán lẻ lớn “xanh hóa” hệ thống diễn ra trong bối cảnh tiêu dùng bền vững đang chuyển từ xu hướng sang tiêu chuẩn mới tại Việt Nam. Kết quả khảo sát tiêu dùng xanh năm 2025 của Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh và Cần Thơ cho thấy, tiêu dùng xanh đang chuyển từ lựa chọn bổ sung sang tiêu chuẩn ngày càng rõ nét trong quyết định mua sắm. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm chất lượng sản phẩm, mà còn chú trọng đến độ an toàn, khả năng truy xuất, tác động sức khỏe dài hạn và môi trường.

Khoảng 2/3 số người được hỏi dự kiến tăng sử dụng sản phẩm xanh, trong khi 86% sẵn sàng chi thêm 5–10% cho các sản phẩm đáp ứng tiêu chí này. Đáng chú ý, xu hướng này không còn bó hẹp ở nhóm thu nhập cao mà đang lan rộng sang tầng lớp trung lưu, thậm chí cả nhóm chi tiêu thận trọng, miễn là sản phẩm “đáng tiền” và minh bạch thông tin.

Theo khảo sát của NielsenIQ và Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD), có khoảng 72% người tiêu dùng Việt sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm “xanh”. Tuy nhiên, tỷ lệ người thực sự lựa chọn thường xuyên vẫn còn khiêm tốn (khoảng 12–18%), phản ánh khoảng cách giữa nhận thức và hành vi.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá thành còn cao, độ phủ sản phẩm hạn chế và thiếu minh bạch thông tin. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ với người tiêu dùng mà còn với doanh nghiệp trong việc chuẩn hóa sản xuất, minh bạch tiêu chí môi trường và tối ưu chi phí.

Dù vậy, xu hướng tiêu dùng có trách nhiệm đang lan rộng, đặc biệt trong nhóm người trẻ. Sự chuyển dịch trong hành vi tiêu dùng đang tạo động lực mạnh mẽ cho thị trường sản phẩm xanh tại Việt Nam. Theo Bộ Công Thương, nhu cầu tiêu dùng các mặt hàng thân thiện môi trường tăng trung bình khoảng 15% mỗi năm trong giai đoạn 2021 - 2023. Riêng tại hệ thống bán lẻ hiện đại, doanh số nhóm hàng được dán nhãn "xanh", "tiêu dùng bền vững" đã tăng từ 40 - 60% trong thời gian diễn ra các chiến dịch truyền thông lớn.

Sự dịch chuyển hành vi tiêu dùng đang tạo động lực cho thị trường sản phẩm xanh, từ thực phẩm hữu cơ, bao bì sinh học đến hàng tiêu dùng tái chế. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu “xanh hóa” chuỗi cung ứng, coi đây là chiến lược dài hạn để chiếm lĩnh thị trường gần 100 triệu dân. Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện hữu, từ chi phí đầu vào cao, thiếu tiêu chuẩn “nhãn xanh” thống nhất đến nguy cơ “greenwashing” làm xói mòn niềm tin người tiêu dùng.

Ở góc độ quản trị, hành trình ESG của doanh nghiệp Việt Nam cũng đang chuyển từ giai đoạn nhận diện sang vận hành. Dù vậy, mức độ trưởng thành còn phân hóa, với chỉ khoảng 16% doanh nghiệp có báo cáo phát triển bền vững riêng, và tỷ lệ kiểm kê khí nhà kính còn hạn chế.

Các chuyên gia cho rằng, ESG chỉ thực sự tạo giá trị khi được tích hợp vào hệ thống quản trị, gắn với dòng tiền, quyết định đầu tư và chiến lược dài hạn. Trong bối cảnh đó, những bước đi như của Central Retail không chỉ là thay đổi vận hành nội bộ, mà còn góp phần định hình lại tiêu chuẩn thị trường, thúc đẩy tiêu dùng xanh trở thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế Việt Nam.

Thu nhập bình quân đầu người tăng, nhận thức xã hội về môi trường được nâng cao, các sản phẩm thân thiện môi trường sẽ ngày càng có chỗ đứng vững chắc, tiêu dùng xanh đang trở thành chuẩn mực mới trong chiến lược phát triển thị trường nội địa.

Nguyễn Hạnha