TP. Hồ Chí Minh bàn phương án khả thi cho mua bán điện trực tiếp

Ngày 22/9, tại phiên làm việc thứ ba, Kỳ họp thứ Năm, HĐND TP. Hồ Chí Minh khóa XI, Chánh Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố Võ Anh Tuấn đã trình bày báo cáo tổng hợp ý kiến thảo luận tại các Tổ đại biểu diễn ra chiều 21/9. Nhiều góp ý đi thẳng vào điều kiện thực thi chính sách, nổi lên ba nhóm vấn đề: cơ chế mua bán điện trực tiếp, chính sách hỗ trợ khoa học công nghệ và hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng.

Theo báo cáo, có 105/125 đại biểu HĐND Thành phố tham gia thảo luận tại 4 Tổ, trong đó 40 đại biểu phát biểu trực tiếp với 79 lượt ý kiến về các tờ trình, dự thảo nghị quyết trình tại Kỳ họp. Đa số đại biểu thống nhất về sự cần thiết ban hành 24 dự thảo nghị quyết cụ thể hóa các cơ chế, chính sách được giao tại Luật Phát triển đô thị, đồng thời đề nghị rà soát căn cứ pháp lý, phạm vi điều chỉnh và khả năng huy động nguồn lực để chính sách ban hành có thể triển khai ngay, tránh đúng về nguyên tắc nhưng khó áp dụng.

Tìm phương án khả thi cho truyền tải điện

Đối với dự thảo nghị quyết ban hành quy định mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), nhiều ý kiến tại các Tổ đại biểu đề nghị xem xét lại phương án xây dựng đường dây truyền tải riêng giữa đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện lớn.

Trên thực tế, các nhà máy phát điện thường nằm cách khu công nghiệp từ hàng chục đến hàng trăm kilômét. Nếu mỗi giao dịch đều phải xây dựng một tuyến truyền tải riêng, dự án sẽ gặp khó khăn lớn về vốn đầu tư, nhất là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dọc tuyến.

Từ đó, các đại biểu kiến nghị nghiên cứu cơ chế cho phép thuê hoặc sử dụng hạ tầng lưới điện quốc gia, kết hợp công nghệ đường dây đa mạch để khai thác nguồn điện sạch dùng chung, thay vì buộc mỗi khách hàng tự đầu tư hạ tầng truyền tải riêng lẻ.

Cùng với đó, các đại biểu đề nghị ấn định thời điểm sơ kết sau 2-3 năm thực hiện, tập trung đánh giá công suất, sản lượng điện giao dịch, hiệu quả kinh tế, an ninh năng lượng và tác động môi trường, làm căn cứ điều chỉnh chính sách, mở rộng phạm vi áp dụng hoặc xử lý kịp thời những bất cập phát sinh.

Rút ngắn thủ tục hỗ trợ khoa học công nghệ

Với dự thảo nghị quyết quy định cơ chế, chính sách hỗ trợ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, xác lập, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, các Tổ đại biểu đề nghị UBND Thành phố nghiên cứu, điều chỉnh trình tự, thủ tục hành chính để chính sách sớm đi vào cuộc sống thay vì chỉ dừng lại trên văn bản.

Nhiều ý kiến chỉ ra rằng trình tự, thủ tục, hồ sơ thanh quyết toán kinh phí hỗ trợ trên thực tế còn nhiều khó khăn, khiến nhà khoa học và doanh nghiệp ngần ngại tiếp cận dù chính sách đã có. Các đại biểu đề nghị áp dụng Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND để rà soát, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính trong lĩnh vực này; đồng thời xem xét điều chỉnh tên gọi nghị quyết cho phù hợp, bởi nội dung hiện mới dừng ở chính sách hỗ trợ chung, chưa hình thành cơ chế đặc thù như kỳ vọng.

Đáng chú ý, các đại biểu đề xuất cho phép thí điểm ngay tại chính quyền cấp xã một số giải pháp đổi mới sáng tạo có tính ứng dụng cao, như công nghệ xử lý rác hữu cơ, chất thải nông nghiệp, kèm quy định rõ quy trình đăng ký, thẩm quyền phê duyệt và cách phân bổ kinh phí hỗ trợ, để chính sách áp dụng được ngay ở cấp cơ sở, nơi phát sinh nhu cầu xử lý thực tế.

Khai thác khoáng sản phải đúng mục đích

Liên quan nội dung về thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm III, IV làm vật liệu xây dựng thông thường, các Tổ đại biểu đề nghị quy định thật rõ đối tượng dự án và công trình cấp bách được áp dụng cơ chế đặc thù. Đây là nguồn vật liệu phục vụ trực tiếp các công trình hạ tầng trọng điểm của Thành phố, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng nếu tiêu chí xác định dự án, công trình cấp bách không được làm rõ ngay từ khi ban hành.

Theo các đại biểu, việc khoanh vùng cụ thể đối tượng áp dụng không chỉ giúp cơ quan quản lý có căn cứ cấp phép, giám sát đúng quy định, mà còn là điều kiện tiên quyết để tránh tình trạng khai thác sai mục đích, núp bóng công trình cấp bách để mở rộng phạm vi khai thác vượt nhu cầu thực tế.

Nhìn chung, những góp ý tại phiên thảo luận Tổ cho thấy yêu cầu đặt ra cho các dự thảo nghị quyết lần này không chỉ dừng ở việc bảo đảm căn cứ pháp lý. Mua bán điện trực tiếp phải đi được từ phương án đến giao dịch trong thực tế, chính sách khoa học công nghệ phải đến được với nhà khoa học và doanh nghiệp bằng thủ tục gọn nhẹ, còn khai thác khoáng sản phải được kiểm soát đúng đối tượng, đúng mục đích. Đây cũng là căn cứ để HĐND Thành phố tiếp tục hoàn thiện các nội dung trước khi biểu quyết thông qua tại Kỳ họp.

Trước khi Kỳ họp xem xét, biểu quyết các nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị, các Tổ đại biểu HĐND Thành phố đã thảo luận riêng vào chiều 21/9, với 105/125 đại biểu tham gia tại 4 Tổ, 40 đại biểu phát biểu trực tiếp, 79 lượt ý kiến. Nhiều góp ý tập trung vào tính khả thi, nguồn lực thực hiện của các dự thảo - từ quy hoạch không gian ngầm, khu vực TOD, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đến chính sách hỗ trợ khoa học công nghệ và khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng.