Phản ứng trái ngược từ Mỹ và Iran về thỏa thuận chấm dứt xung đột

Ngày 11/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đã “chấm dứt cuộc chiến” với Iran. Đồng thời, ông cho biết hai bên đã đạt được một “bản ghi nhớ rất mạnh mẽ” và có thể sớm ký kết thỏa thuận hòa bình, nhằm kết thúc cuộc xung đột kéo dài khoảng 3 tháng qua.

Phát biểu trong một cuộc vận động trực tuyến ủng hộ Phó Thống đốc bang Georgia Burt Jones, ông Trump cho rằng, Mỹ đã đạt được mục tiêu quan trọng nhất trong tiến trình đàm phán, khi Iran đồng ý không phát triển và không sở hữu vũ khí hạt nhân trong tương lai. 

Trước đó, tại Nhà Trắng, ông Trump cho biết Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận hòa bình chính thức. Ông bày tỏ kỳ vọng, văn kiện có thể được ký kết trong vài ngày tới, thậm chí ngay trong cuối tuần này tại châu Âu. Theo Tổng thống Mỹ, eo biển Hormuz sẽ được mở lại ngay sau khi thỏa thuận được ký kết. 

Tổng thống Mỹ cũng cho biết, ông đã trao đổi với lãnh đạo nhiều quốc gia trong khu vực, bao gồm Israel, Qatar, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Bahrain và Kuwait về tiến trình đàm phán, đồng thời khẳng định nỗ lực đạt thỏa thuận nhận được sự ủng hộ từ nhiều đối tác ở Trung Đông.

Những tuyên bố trên được đưa ra sau khi ông Trump quyết định hủy kế hoạch tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào Iran. Trên mạng xã hội Truth Social, nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho biết các bên đã đạt được một thỏa thuận về nguyên tắc, song không công bố chi tiết nội dung. Ông khẳng định các biện pháp phong tỏa của Mỹ đối với tàu thuyền ra vào các cảng của Iran vẫn sẽ được duy trì cho đến khi thỏa thuận được hoàn tất chính thức.

Tuy nhiên, phía Iran cho biết, nước này vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng đối với thỏa thuận đang được đàm phán. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei xác nhận, nhiều nội dung quan trọng của văn kiện đã được hoàn thiện. Song ông nhấn mạnh, quá trình xem xét vẫn đang được các cơ quan có thẩm quyền tiến hành và Tehran sẽ không thỏa hiệp đối với những lợi ích cốt lõi của mình.

Theo các nguồn tin liên quan đến đàm phán, các yêu cầu chính của Iran bao gồm việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt quốc tế, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài và bảo đảm các lợi ích liên quan đến hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

Mặc dù triển vọng đàm phán được đánh giá tích cực hơn, nhưng tình hình thực địa vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất ổn. Các cuộc tấn công qua lại giữa hai bên vẫn tiếp diễn trong tuần này, gây thêm sức ép đối với lệnh ngừng bắn được công bố vào tháng 4. Cuộc xung đột đã khiến hàng nghìn người thương vong, đồng thời tác động mạnh tới kinh tế toàn cầu và làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải tại khu vực Vùng Vịnh.

Giới quan sát nhận định, nếu được ký kết và triển khai thành công, thỏa thuận giữa Mỹ và Iran có thể trở thành bước đột phá ngoại giao quan trọng nhất kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát, góp phần giảm căng thẳng tại khu vực. Qua đó, bảo đảm an ninh năng lượng quốc tế và tạo nền tảng cho các cuộc đối thoại sâu rộng hơn trong thời gian tới. Tuy nhiên, triển vọng hiện thực hóa thỏa thuận vẫn phụ thuộc vào quyết định cuối cùng của Iran, cũng như khả năng Mỹ - Iran thu hẹp những khác biệt trong các vòng thương lượng tiếp theo.