Loài 'bò dê' giúp Tây Ban Nha chống cháy rừng
Vùng Galicia ở tây bắc Tây Ban Nha đang đưa các giống vật nuôi bản địa trở lại đồng cỏ nhằm khôi phục hệ sinh thái và giảm nguy cơ cháy rừng, sau khi khu vực này trải qua một trong những mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất.
Một trong những loài được chú ý là giống bò Cachena - giống bò nhỏ nhất trên bán đảo Iberia. Người dân địa phương còn gọi chúng là "bò dê" vì có thể ăn gần như mọi loại thực vật và leo dốc linh hoạt như dê, giúp dọn sạch các bụi cây dễ bắt lửa ở những vùng đồi núi hiểm trở.
Một con bò Cachena. Ảnh: Unsplash
Trước đây, việc mở rộng trồng rừng thông và bạch đàn phục vụ ngành công nghiệp đã khiến nhiều giống gia súc bản địa biến mất khỏi các cánh đồng. Khi người dân rời nông thôn lên thành phố, nhiều khu đất bị bỏ hoang, cây bụi phát triển dày đặc và làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.
Sau trận cháy lớn năm 2017 tại giáo xứ Vincios, các cộng đồng quản lý đất đai đã khôi phục phương thức chăn thả truyền thống bằng dê, cừu và bò Cachena để kiểm soát thảm thực vật dễ cháy.
Theo Hiệp hội BOAGA, số lượng gia súc bản địa ở Galicia đã tăng từ hơn 1.800 con vào cuối những năm 1990 lên hơn 30.000 con vào đầu năm 2026. Riêng đàn bò Cachena tăng từ khoảng 400 con lên gần 8.000 con.
Chính quyền Galicia cũng triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như trợ cấp để nông dân giữ lại bò cái non phục vụ sinh sản và cung cấp bò đực giống với chi phí thấp nhằm mở rộng đàn.
Ông Jose Taboada, điều phối viên tập thể quản lý đất đai Vincios, cho biết gia súc giúp duy trì thảm thực vật ở mức an toàn, ngăn cây bụi phát triển quá rậm và trở thành nguồn nhiên liệu cho các đám cháy.
Ông chỉ vào những khu vực đã được đàn gia súc dọn sạch các loại cây bụi như mâm xôi và kim tước - những loài chứa nhiều tinh dầu, có thể khiến lửa lan nhanh từ mặt đất lên tán cây.
Để quản lý đàn gia súc, những con bò được đeo vòng cổ định vị GPS, cho phép chúng tự do di chuyển mà không cần dựng hàng rào. "Chúng hoàn toàn thích nghi với địa hình nơi đây", ông Taboada nói.
Galicia là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cháy rừng tại Tây Ban Nha. Riêng năm 2025, gần 119.000 ha rừng và đất tự nhiên tại đây đã bị thiêu rụi, tương đương khoảng gấp đôi diện tích thành phố Madrid.
Các nhà khoa học cho rằng, biến đổi khí hậu đang khiến mùa cháy rừng ở nam châu Âu ngày càng khắc nghiệt hơn. Theo Reuters Climate Monitor, nhiệt độ trung bình tại Tây Ban Nha trong tháng 7 năm nay cao hơn khoảng 5,6 độ C so với mức trung bình của giai đoạn 1961-1990.
Không chỉ Galicia, nhiều khu vực khác như Andalusia, Catalonia và Castile-La Mancha cũng đang áp dụng phương thức chăn thả gia súc để giảm lượng thực vật dễ cháy.
Theo kỹ sư lâm nghiệp Jose Vicente Oliver, chăn thả gia súc là biện pháp hiệu quả nhưng cần kết hợp với các giải pháp khác như tỉa thưa rừng, dọn sinh khối bằng máy móc và đốt rừng có kiểm soát để đạt hiệu quả phòng chống cháy rừng cao nhất.
Ông Taboada cho biết, mục tiêu của cộng đồng không chỉ là chăn nuôi để lấy thịt hay sữa mà còn là bảo vệ những cánh rừng. "Khu vực này luôn đối mặt với nguy cơ cháy rừng. Chăn nuôi gia súc giúp chúng tôi giữ cho rừng luôn thông thoáng, được quản lý và kiểm soát tốt hơn", ông nói.
