Điều hành xăng dầu linh hoạt trước biến động toàn cầu

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương. Ảnh: Hoàng Hưng

Xung đột tại khu vực Trung Đông thời gian gần đây khiến giá dầu thế giới biến động nhanh, tạo áp lực lớn lên công tác điều hành xăng dầu trong nước. Trao đổi với Báo Thanh tra, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, cho biết thách thức hiện nay không chỉ đến từ diễn biến khó lường của giá dầu mà còn từ yêu cầu điều hành linh hoạt trong một thị trường có độ mở cao, vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu.

- Thưa ông, trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động nhanh và khó lường, đâu là thách thức lớn nhất trong công tác điều hành thị trường xăng dầu hiện nay?

+ Thách thức lớn nhất hiện nay là mức độ biến động nhanh, khó dự báo của giá dầu thế giới, chịu tác động đan xen từ yếu tố địa chính trị, chính sách điều tiết sản lượng của các nước xuất khẩu, cũng như diễn biến cung - cầu năng lượng toàn cầu. Thực tế thời gian qua cho thấy giá dầu có thể tăng, giảm với biên độ lớn trong thời gian ngắn, gây áp lực rất lớn lên công tác điều hành trong nước.

Trong khi đó, thị trường xăng dầu Việt Nam có độ mở cao, với nguồn cung vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu và nguyên liệu nhập khẩu cho sản xuất trong nước. Với quy mô tiêu thụ khoảng 20 triệu m³ xăng dầu mỗi năm, việc vừa phải bám sát diễn biến thế giới để điều hành giá linh hoạt, vừa bảo đảm nguồn cung ổn định, không để xảy ra gián đoạn là yêu cầu rất cao, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

- Để thực hiện mục tiêu "không để thiếu xăng dầu trong mọi tình huống", Bộ Công Thương đang triển khai những giải pháp trọng tâm nào nhằm bảo đảm nguồn cung xuyên suốt trên toàn hệ thống?

+ Bộ Công Thương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là chủ động từ sớm, từ xa trong công tác nguồn cung. Hằng năm, Bộ phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu cho các doanh nghiệp đầu mối với quy mô cao hơn nhu cầu thực tế, tạo dư địa để điều hành linh hoạt trong các tình huống phát sinh.

Đồng thời, các doanh nghiệp đầu mối được yêu cầu duy trì nghiêm mức dự trữ lưu thông tối thiểu theo quy định, tương đương khoảng 20 ngày cung ứng; chủ động ký kết hợp đồng nhập khẩu, đa dạng hóa nguồn hàng, bảo đảm tiến độ cung ứng cho hệ thống phân phối.

Đi cùng với đó, Bộ tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu trên toàn quốc; phối hợp chặt chẽ với các địa phương để kịp thời điều tiết nguồn hàng giữa các khu vực, xử lý nhanh các hiện tượng gián đoạn cục bộ, qua đó bảo đảm nguồn cung xuyên suốt trên toàn hệ thống.

- Trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động, Bộ Công Thương đánh giá như thế nào về sự chủ động của các doanh nghiệp đầu mối và hệ thống phân phối trong việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu, duy trì hoạt động thông suốt trên thị trường? Có thể chia sẻ một số kết quả cụ thể gần đây?

+ Hiện nay, cả nước có khoảng trên 30 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu (bao gồm cả thương nhân kinh doanh xăng dầu mặt đất và thương nhân kinh doanh nhiên liệu hàng không), cùng với hệ thống hàng trăm thương nhân phân phối và hơn 17.000 cửa hàng bán lẻ trên toàn quốc. Trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động, các doanh nghiệp đã thể hiện sự chủ động và trách nhiệm ngày càng rõ nét trong việc bảo đảm nguồn cung.

Nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, tăng nhập khẩu bổ sung, tối ưu hóa tồn kho và duy trì hoạt động bán hàng liên tục, kể cả trong những thời điểm giá thế giới biến động mạnh. Nhờ đó, thị trường xăng dầu trong nước cơ bản được duy trì ổn định, không xảy ra thiếu hụt trên diện rộng.

Các hiện tượng gián đoạn cục bộ tại một số cửa hàng bán lẻ đã giảm đáng kể so với giai đoạn trước và khi phát sinh đều được cơ quan quản lý phối hợp với doanh nghiệp xử lý kịp thời. Kết quả này cho thấy hiệu quả của cơ chế phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp trong việc giữ vững cân đối cung - cầu.

- Quỹ bình ổn giá xăng dầu thời gian qua đã được sử dụng như thế nào để hạn chế biến động giá, và hiệu quả của công cụ này thể hiện rõ nhất ở những thời điểm nào, thưa ông?

+ Quỹ bình ổn giá xăng dầu tiếp tục được sử dụng như một công cụ điều tiết quan trọng, góp phần giảm biên độ biến động giá trong nước trước những cú sốc từ thị trường thế giới. Việc trích lập và chi sử dụng Quỹ được thực hiện linh hoạt theo từng kỳ điều hành, bám sát diễn biến giá quốc tế.

Hệ thống phân phối xăng dầu vận hành thông suốt, góp phần ổn định thị trường trong bối cảnh biến động giá thế giới. Ảnh: Hoàng Hưng

Trong các giai đoạn giá thế giới tăng cao, việc chi Quỹ với mức phù hợp đã góp phần kìm chế đà tăng của giá bán lẻ trong nước, qua đó giảm áp lực lên lạm phát và chi phí sản xuất, kinh doanh. Ngược lại, trong các giai đoạn giá giảm, việc trích lập Quỹ giúp tạo dư địa cho công tác điều hành trong các chu kỳ tiếp theo, góp phần ổn định tâm lý thị trường.

- Trong trường hợp Quỹ bình ổn gặp áp lực về nguồn lực khi giá thế giới tăng mạnh, cơ quan quản lý sẽ tính toán, phối hợp các công cụ điều hành như thế nào để vừa ổn định thị trường, vừa bảo đảm hài hòa lợi ích các bên?

+ Trong trường hợp Quỹ bình ổn chịu áp lực, công tác điều hành sẽ được thực hiện theo hướng phối hợp đồng bộ nhiều công cụ. Trước hết là tiếp tục điều hành giá theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, bám sát diễn biến giá thế giới để bảo đảm tín hiệu giá phản ánh đúng xu hướng.

Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan trong việc rà soát các yếu tố cấu thành giá, nghiên cứu các giải pháp về thuế, phí trong phạm vi thẩm quyền nhằm hỗ trợ ổn định thị trường khi cần thiết. Cùng với đó là tăng cường giám sát hoạt động của doanh nghiệp, bảo đảm thực hiện nghiêm quy định về dự trữ, nguồn cung và hệ thống phân phối, qua đó hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

- Từ thực tiễn điều hành thời gian qua, Bộ Công Thương đánh giá như thế nào về vai trò của hệ thống dự trữ xăng dầu, và đâu là những định hướng lớn để nâng cao năng lực chống chịu của thị trường trong thời gian tới?

+ Thực tiễn cho thấy hệ thống dự trữ xăng dầu đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao khả năng ứng phó của thị trường trước các cú sốc từ bên ngoài. Hiện nay, hệ thống dự trữ xăng dầu của Việt Nam bao gồm dự trữ quốc gia và dự trữ thương mại, trong đó các doanh nghiệp đầu mối phải duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu khoảng 20 ngày cung ứng theo quy định. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm khả năng ứng phó trong các tình huống thị trường biến động.

Trong thời gian tới, định hướng lớn là tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm nâng cao năng lực dự trữ quốc gia, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mở rộng hệ thống kho bãi, hạ tầng logistics và năng lực nhập khẩu. Cùng với đó, việc nâng cao chất lượng dự báo, tăng cường tính liên thông của hệ thống phân phối và hoàn thiện các công cụ điều hành sẽ là những yếu tố then chốt, góp phần nâng cao sức chống chịu của thị trường xăng dầu Việt Nam trước biến động toàn cầu.

- Xin cảm ơn ông!