CPTPP khởi động tiến trình kết nạp thêm thành viên

Theo Jiji Press, quyết định trên được các nước thành viên CPTPP đưa ra tại cuộc họp trực tuyến cấp bộ trưởng ngày 26-6, nhằm tạo nền tảng cho các cuộc đàm phán kết nạp chính thức. Đây là lần đầu tiên CPTPP thiết lập cơ chế đàm phán sơ bộ trước khi bước vào đàm phán chính thức. Trong tuyên bố chung sau cuộc họp, các nước thành viên CPTPP cho biết, từ cuối năm ngoái, Indonesia, Philippines và UAE đã được xác nhận đáp ứng các nguyên tắc để gia nhập. Các nước thành viên CPTPP cũng tái khẳng định cam kết chung đối với hệ thống thương mại tự do, công bằng, mở, minh bạch, bao trùm và dựa trên luật lệ, với Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) giữ vai trò trung tâm. Các nước quyết tâm bảo đảm rằng CPTPP tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hội nhập kinh tế, hỗ trợ sự thịnh vượng của các nền kinh tế thành viên.

Từ tháng 3-2010, Mỹ, Canada, Mexico, Peru, Chile, New Zealand, Australia, Nhật Bản, Singapore, Brunei, Malaysia và Việt Nam đã đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). TPP được chính thức ký vào tháng 2-2016 và được dự kiến có hiệu lực từ năm 2018. Tuy nhiên, đến tháng 1-2017, Mỹ tuyên bố rút khỏi TPP khiến TPP không thể đáp ứng điều kiện có hiệu lực như dự kiến ban đầu. Vào tháng 11-2017, 11 nước thành viên TPP ra tuyên bố chung thống nhất đổi tên TPP thành CPTPP. CPTPP được chính thức ký kết vào tháng 3-2018 bởi 11 nước thành viên còn lại của TPP (không bao gồm Mỹ).  

Về cơ bản, các cam kết về xóa bỏ và cắt giảm thuế quan nhập khẩu trong CPTPP được chia làm 3 nhóm chính. Một là nhóm xóa bỏ thuế nhập khẩu ngay: Thuế nhập khẩu được xóa bỏ ngay khi CPTPP có hiệu lực. Hai là nhóm xóa bỏ thuế nhập khẩu theo lộ trình: Thuế nhập khẩu được đưa về 0% sau một khoảng thời gian nhất định. Trong CPTPP, phần lớn là lộ trình 3-7 năm, tuy nhiên trong một số trường hợp, lộ trình có thể là hơn 10 năm. Cá biệt, có một số rất ít dòng thuế có lộ trình xóa bỏ thuế nhập khẩu trên 20 năm. Ba là nhóm áp dụng hạn ngạch thuế quan. Đối với nhóm hàng hóa này, thuế nhập khẩu chỉ xóa bỏ hoặc cắt giảm với một khối lượng hàng hóa nhất định (gọi là xóa bỏ/giảm thuế trong hạn ngạch). Với khối lượng nhập khẩu vượt quá lượng hạn ngạch trong biểu cam kết, mức thuế nhập khẩu áp dụng sẽ cao hơn hoặc không được hưởng ưu đãi.

Những năm gần đây, có nhiều quốc gia bày tỏ quan tâm tới việc gia nhập CPTPP. Anh là nền kinh tế đầu tiên ngoài nhóm sáng lập, đồng thời là quốc gia châu Âu đầu tiên tham gia CPTPP khi ký văn kiện gia nhập vào tháng 7-2023. Như vậy, CPTPP hiện có 12 thành viên gồm: Nhật Bản, Canada, Anh, Australia, Việt Nam, New Zealand, Singapore, Mexico, Peru, Brunei, Chile và Malaysia. Ngoài các nước thành viên, hiện có một số nước đã chính thức nộp đơn xin gia nhập CPTPP như Trung Quốc, Ecuador, Costa Rica, Uruguay... "Chúng tôi tái khẳng định cam kết đối với việc mở rộng CPTPP trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc", tuyên bố chung ngày 26-6 nêu rõ.

Là một hiệp định thương mại tự do đa phương quan trọng, kết nối 12 quốc gia trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, CPTPP được đánh giá là một trong những thỏa thuận thương mại tham vọng nhất thế giới, nhằm thúc đẩy hội nhập kinh tế sâu rộng, tự do hóa thương mại và thiết lập các tiêu chuẩn cao cho hoạt động thương mại trong thế kỷ 21. Các nước thành viên của CPTPP tạo nên một khối kinh tế lớn, chiếm khoảng 15,6% GDP toàn cầu, với khoảng 580 triệu người tiêu dùng.