Căng thẳng gia tăng trong tranh chấp chủ quyền giữa Anh và Argentina

Theo The Guardian, ngày 4-9, nhiều quan chức cấp cao trong Chính phủ Anh đã lên tiếng khẳng định lập trường “lâu dài và không thay đổi” của Anh, cho rằng chủ quyền Falkland/Malvinas thuộc về Anh và quyền tự quyết của cư dân trên quần đảo là nguyên tắc hàng đầu. Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Ngoại giao Anh Ed Miliband cho biết: “Lập trường của Vương quốc Anh về quần đảo Falkland là không thể lay chuyển. Quần đảo này thuộc về Anh và sẽ tiếp tục như vậy, bởi đó là nguyện vọng của đại đa số người dân sinh sống tại đây. Quyền tự quyết của họ là yếu tố tối quan trọng, được bảo đảm bởi luật pháp quốc tế và chúng tôi sẽ kiên quyết bảo vệ quyền đó”. Bộ trưởng Quốc phòng Anh Wes Streeting và Bộ trưởng Giáo dục nước này Lucy Powell cũng nhấn mạnh Falkland thuộc về Anh vì người dân nơi đây lựa chọn là công dân Anh. Cam kết của Anh đối với Falkland là tuyệt đối và không thể lay chuyển.

Núi Tumbledown trên quần đảo Malvinas/Falkland. Ảnh: AP

Những tuyên bố này được đưa ra sau khi Tổng thống Argentina Javier Milei tuyên bố Argentina cần giành lại quyền kiểm soát quần đảo này. Trong bài phát biểu được phát sóng trên toàn quốc, ông Milei dẫn lại tuyên bố gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng Washington đang xem xét lại lập trường lịch sử liên quan Malvinas/Falkland.

Trước đó, cùng ngày, khi được kênh GB News của Anh hỏi liệu Mỹ có hỗ trợ London nếu xảy ra tranh chấp với Argentina về Malvinas/Falkland, ông Trump không cam kết sẽ đứng về phía Anh. Tổng thống Mỹ viện dẫn việc London không hỗ trợ Washington trong các hoạt động quân sự tại Iran, dù Mỹ từng đề nghị Anh điều tàu tham gia. Khi được hỏi liệu Washington có đang xem xét lại lập trường về Malvinas/Falkland hay không, ông Trump trả lời: “Tôi luôn xem xét lại mọi lập trường. Đó chỉ là một trong nhiều lập trường”.

Phát biểu này được ông Milei coi là tín hiệu quan trọng, cho rằng Mỹ đang cân nhắc thay đổi lập trường vì Argentina là đối tác đáng tin cậy, phù hợp với các giá trị phương Tây, nắm giữ vị trí chiến lược quan trọng và có thể trở thành đồng minh quan trọng của Mỹ trong những thập kỷ tới.

Mỹ hiện công nhận quyền quản lý trên thực tế của Anh đối với Malvinas/Falkland nhưng chưa đưa ra lập trường chính thức về chủ quyền đối với quần đảo. Khả năng Washington xem xét lại chính sách đã được đề cập từ tháng 4, khi hãng tin Reuters dẫn một email nội bộ của Lầu Năm Góc cho thấy thay đổi lập trường về Malvinas/Falkland có thể là một trong những biện pháp gây sức ép đối với các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) không tham gia hoạt động quân sự chống lại Iran.

Cũng trong bài phát biểu, ông Milei đã công bố các biện pháp nhằm củng cố yêu sách chủ quyền của Argentina. Trước hết, Buenos Aires sẽ đẩy nhanh việc áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với các công ty, cổ đông, giám đốc hoặc nhà cung cấp tham gia khai thác tài nguyên tại Malvinas/Falkland mà không được Argentina cho phép. Những đối tượng này có thể bị cấm hoạt động tại Argentina.

Biện pháp trên nhằm vào các dự án khai thác dầu khí tại khu vực quần đảo tranh chấp, đặc biệt là dự án Sea Lion tại lưu vực Bắc Malvinas/Falkland do công ty Israel Navitas Petroleum phối hợp với đối tác Anh Rockhopper Exploration triển khai. Buenos Aires coi hoạt động này là khai thác tài nguyên trái phép trên vùng lãnh thổ mà Argentina tuyên bố chủ quyền. Đồng thời, ông Milei cũng công bố khoản ngân sách mới cho căn cứ hải quân tại tỉnh Tierra del Fuego ở cực Nam của Argentina, nhằm tăng cường sự hiện diện quân sự của nước này gần quần đảo Malvinas/Falkland.

Quyền kiểm soát quần đảo Malvinas/Falkland là vấn đề nhạy cảm trong quan hệ Argentina-Anh. Hai nước từng có cuộc giao tranh đẫm máu liên quan đến chủ quyền quần đảo này năm 1982. Theo Reuters, Malvinas/Falkland nằm ở Nam Đại Tây Dương, cách bờ biển Argentina khoảng 500km về phía Đông và cách Anh khoảng 13.000km. Quần đảo này được cho là sở hữu tiềm năng dầu khí ngoài khơi và giữ vị trí chiến lược trên các tuyến hàng hải hướng về Nam Đại Tây Dương và Nam Cực. Chính những yếu tố này khiến quần đảo trở thành một trong những điểm tranh chấp chủ quyền dai dẳng nhất thế giới.

Năm 2013, Anh đã tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý, trong đó đa số người dân sinh sống trên quần đảo bày tỏ vẫn muốn tiếp tục chịu sự quản lý của Anh, điều mà Argentina không chấp nhận. Gần đây, ông Milei gia tăng nhấn mạnh vấn đề Malvinas/Falkland trong bối cảnh nhà lãnh đạo này dự kiến sẽ tìm kiếm nhiệm kỳ thứ hai trong cuộc bầu cử diễn ra vào năm tới.