Ngân sách 2 tháng đầu năm: Thu nội địa tăng 15% so với cùng kỳ

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, trong 2 tháng đầu năm, thu nội địa đạt 558,1 nghìn tỷ đồng, bằng 25,4% dự toán, tăng 15% so cùng kỳ. Ảnh minh hoạ: internet

Điểm sáng từ thu nội địa

Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, tổng thu ngân sách Nhà nước (NSNN) trong 2 tháng đầu năm 2026 ước đạt 601,3 nghìn tỷ đồng, bằng 23,8% dự toán và tăng 13,1% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, thu nội địa đóng vai trò chủ chốt khi đạt 558,1 nghìn tỷ đồng, tăng tới 15% so với cùng kỳ. Trong khi đó, thu từ dầu thô có sự sụt giảm mạnh (giảm 42,2%) do các yếu tố thị trường, và thu từ hoạt động xuất nhập khẩu duy trì mức tăng nhẹ 1,2%.

Việc thu nội địa tăng trưởng tốt cho thấy sự phục hồi bền vững của các hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước. Kết quả này không chỉ đảm bảo tiến độ dự toán mà còn tạo dư địa quan trọng để thực hiện các chính sách điều hành kinh tế vĩ mô trong các tháng tiếp theo.

Về phía chi ngân sách, tổng chi trong 2 tháng đầu năm ước đạt 311 nghìn tỷ đồng, bằng 9,8% dự toán. Các nhiệm vụ chi được thực hiện chặt chẽ, đáp ứng kịp thời các nhu cầu về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đặc biệt là công tác chăm lo Tết cho nhân dân.

Đáng chú ý, trong giai đoạn đầu năm, Chính phủ đã xuất cấp hơn 15.500 tấn gạo dự trữ quốc gia để hỗ trợ người dân trong dịp Tết Nguyên đán và giáp hạt. Các khoản chi lương, lương hưu và trợ cấp xã hội được chi trả đầy đủ, tạo điều kiện cho các đối tượng thụ hưởng đón Tết an vui.

Đối với đầu tư phát triển, số chi ước đạt 42,5 nghìn tỷ đồng. Mặc dù tỷ lệ giải ngân 2 tháng đầu năm mới đạt khoảng 4,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, nhưng đây là đặc thù của những tháng đầu năm khi các đơn vị tập trung hoàn thiện thủ tục và triển khai kế hoạch vốn mới.

Thách thức trong giải ngân đầu tư công

Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được giao ở mức rất lớn, đạt trên 1 triệu tỷ đồng (bao gồm cả vốn kéo dài và vốn địa phương giao tăng). Đây là áp lực không nhỏ đối với các bộ, ngành và địa phương.

Báo cáo cũng chỉ ra một số rào cản khiến tiến độ giải ngân trong 2 tháng đầu năm chưa cao. Thứ nhất, do thời gian nghỉ Tết năm 2026 rơi vào thời điểm muộn hơn, làm chậm nhịp độ thi công của các nhà thầu. Thứ hai, lượng hồ sơ thanh toán dồn từ cuối năm trước sang đầu năm 2026 rất lớn, gây áp lực lên công tác xử lý.

Ngoài ra, năng lực của một số chủ đầu tư và Ban quản lý dự án còn hạn chế, thiếu quyết liệt trong tổ chức thi công. Tại một số địa phương mới chuyển đổi mô hình chính quyền, tình trạng thiếu cán bộ chuyên trách do tinh giản biên chế hoặc kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án. Đối với các dự án ODA, vướng mắc chủ yếu nằm ở quy trình thủ tục đầu tư, điều chỉnh hiệp định vay và công tác giải phóng mặt bằng.

Dù đối mặt với nhiều áp lực, cân đối ngân sách trung ương và địa phương vẫn được đảm bảo vững chắc. Tính đến hết tháng 2, Bộ Tài chính đã phát hành thành công 60,5 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ với kỳ hạn bình quân trên 10 năm và lãi suất bình quân 4,05%/năm. Điều này cho thấy niềm tin của thị trường vào sự ổn định của kinh tế vĩ mô và hiệu quả trong điều hành chính sách tài khóa của Chính phủ.

Trong thời gian tới, để thúc đẩy tăng trưởng, việc tháo gỡ các nút thắt trong đầu tư công và duy trì nguồn thu bền vững từ nội địa sẽ tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của ngành Tài chính.