78.000 tỷ đồng vốn thụ động: Dòng tiền sẽ phân bổ thế nào trong rổ FTSE?

Ảnh minh họa. Thiết kế bởi AI.

Dòng vốn tăng mạnh khi tỷ trọng Việt Nam được nâng lên

Trong rổ FTSE, những thay đổi về tỷ trọng Việt Nam khiến quy mô dòng vốn thụ động tiềm năng được tính toán cao hơn đáng kể so với dự tính trước đây. Mức ước tính khoảng 78.000 tỷ đồng được các chuyên gia của Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam đề cập tại buổi Stock Chat Live mới đây, thay vì khoảng 22.000 tỷ đồng như dự tính trước đây.

Tuy nhiên, đây là quy mô vốn tiềm năng được tính toán trên cơ sở những thay đổi của bộ chỉ số, không phải lượng tiền sẽ được đưa vào thị trường trong cùng một thời điểm. Dòng vốn dự kiến được triển khai theo một lộ trình gồm bốn đợt, với tỷ trọng lần lượt khoảng 10%, 20%, 35% và 35%, bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và đợt cuối vào ngày 20/9/2027.

Nếu lấy 78.000 tỷ đồng làm quy mô tham chiếu, bốn tỷ lệ trên tương ứng khoảng 7.800 tỷ đồng, 15.600 tỷ đồng, 27.300 tỷ đồng và 27.300 tỷ đồng. Đây là phép quy đổi theo tỷ trọng dự kiến để hình dung quy mô từng giai đoạn, không phải số tiền đã được xác nhận sẽ giải ngân trong từng đợt.

Cách triển khai này cho thấy tác động của dòng vốn, nếu diễn ra theo lộ trình dự kiến, sẽ được phân bổ theo thời gian thay vì tập trung vào một thời điểm duy nhất. Đây cũng là lý do cần phân biệt giữa quy mô vốn tiềm năng và dòng tiền thực tế khi đánh giá tác động của quá trình nâng hạng.

Quan trọng hơn, dòng vốn cũng không được chia đều cho 27 cổ phiếu Việt Nam trong rổ FTSE. Số lượng cổ phiếu tăng từ 23 lên 27 chỉ phản ánh phạm vi các mã đủ điều kiện được mở rộng, còn phần vốn dành cho từng cổ phiếu phụ thuộc vào cơ cấu và tỷ trọng của từng mã trong chỉ số. Những cổ phiếu có tỷ trọng lớn hơn sẽ có quy mô phân bổ lớn hơn. Vì vậy, 27 mã cổ phiếu không phải 27 phần bằng nhau của dòng vốn 78.000 tỷ đồng. Tác động trực tiếp của dòng vốn thụ động sẽ có sự phân hóa giữa các cổ phiếu, thay vì tạo ra một lượng cầu đồng đều trên toàn bộ rổ chỉ số.

Kỳ vọng có thể đi trước dòng vốn thực tế

Với lộ trình phân bổ dự kiến nói trên, tác động của câu chuyện nâng hạng có thể xuất hiện trên thị trường trước khi dòng vốn thụ động thực tế được giải ngân. Kỳ vọng về nhu cầu phân bổ của các quỹ có thể được phản ánh vào giao dịch ngay từ khi những thay đổi trong bộ chỉ số được công bố.

Sau thông tin liên quan đến FTSE, VN-Index có phiên tăng khoảng 30 điểm, trong khi giá trị giao dịch đạt gần 20.000 tỷ đồng. Diễn biến này cho thấy thị trường có thể phản ứng trước với những thay đổi được dự báo về dòng vốn, thay vì chờ đến khi các quỹ hoàn tất việc điều chỉnh danh mục.

Tuy nhiên, phản ứng của chỉ số và thanh khoản tại một thời điểm không thể được dùng để khẳng định dòng vốn 78.000 tỷ đồng đã thực tế vào thị trường. Kỳ vọng có thể phản ánh trước vào giá và giao dịch, trong khi dòng vốn thụ động chỉ được hiện thực hóa khi các quỹ thực hiện điều chỉnh danh mục theo lộ trình và cơ cấu của bộ chỉ số.

Trong bối cảnh đó, diễn biến dòng tiền thực tế của nhà đầu tư nước ngoài cũng là một chỉ dấu đáng theo dõi để nhìn nhận phản ứng của thị trường trước câu chuyện nâng hạng. Sau giai đoạn bán ròng mạnh, một số phiên ngày 24 và 25/8 ghi nhận khối ngoại mua ròng khoảng 200-300 tỷ đồng, với lực mua có xu hướng hướng vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.

Những phiên mua ròng này cho thấy giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài có sự thay đổi, nhưng không thể đồng nhất với việc dòng vốn nâng hạng đã được giải ngân. Mua ròng của khối ngoại là dòng tiền thực tế diễn ra trong từng phiên, còn 78.000 tỷ đồng là quy mô vốn thụ động tiềm năng được tính toán từ sự thay đổi của bộ chỉ số.

Sự khác biệt này cần được lưu ý khi đánh giá tác động của quá trình nâng hạng. Dòng tiền thực tế của nhà đầu tư nước ngoài trong từng phiên chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, trong khi dòng vốn thụ động gắn với quá trình các quỹ điều chỉnh danh mục theo bộ chỉ số. Vì vậy, một số phiên mua ròng hay một phiên thị trường tăng mạnh có thể phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư, nhưng chưa đủ để xác nhận quy mô dòng vốn thụ động thực tế.

Hơn nữa, dòng vốn nước ngoài còn chịu tác động của những yếu tố bên ngoài như lãi suất, tỷ giá và lạm phát. Do đó, quy mô vốn được ước tính từ bộ chỉ số nên được nhìn nhận như một lượng vốn thụ động tiềm năng, còn quy mô và thời điểm dòng tiền thực tế cần được theo dõi trong quá trình các quỹ triển khai điều chỉnh danh mục.

Dòng vốn theo chỉ số tạo thêm lực cầu, nhưng không đồng nghĩa giá cổ phiếu chắc chắn tăng. Việc một cổ phiếu được đưa vào rổ FTSE và có khả năng nhận dòng vốn thụ động phản ánh nhu cầu điều chỉnh danh mục của các quỹ, trong khi diễn biến giá sau đó vẫn phụ thuộc vào cung - cầu thị trường và các yếu tố riêng của từng doanh nghiệp.