Khoảng 20 tỷ USD vốn hóa đang hình thành trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Khoảng 20 tỷ USD vốn hóa đang hình thành trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: BT

Lực cầu nội địa: nền tảng cho chu kỳ IPO và niêm yết mới

Trong Chiến lược 2026, VinaCapital nhìn IPO và niêm yết mới trong bối cảnh sức cầu thị trường đang dịch chuyển, với lực mua trong nước giữ vai trò then chốt. Điểm đáng chú ý là trong hai năm gần đây, dù khối ngoại bán ròng khoảng 9 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam, lực mua trong nước đã bù đắp phần lớn lượng vốn rút ra, giúp thị trường duy trì thanh khoản và ổn định mặt bằng giao dịch. Đây là điều kiện quan trọng để các kế hoạch huy động vốn mới có thể được triển khai.

Ở bình diện rộng hơn, nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn 2026 - 2027 với các động lực tăng trưởng tương đối rõ nét như đầu tư hạ tầng tiếp tục được đẩy mạnh, xuất khẩu duy trì xu hướng tích cực và tiêu dùng phục hồi ở mức vừa phải. Tuy nhiên, tăng trưởng không còn dựa vào điều kiện tài chính nới lỏng. VinaCapital lưu ý chính sách tiền tệ đang vận hành theo hướng thận trọng hơn, khi thanh khoản hệ thống ngân hàng chịu nhiều ràng buộc và mặt bằng lãi suất tiền gửi đã tăng trở lại so với đáy năm 2024.

Theo đánh giá của tổ chức này, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng đã tăng khoảng 100 điểm cơ bản trong năm 2025 và có thể tăng thêm 50 - 100 điểm cơ bản trong năm 2026, lên gần 7%, phản ánh áp lực thanh khoản và tỷ giá. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước đứng trước bài toán cân đối giữa mục tiêu tăng trưởng tín dụng, ổn định hệ thống và kiểm soát rủi ro vĩ mô, buộc dòng vốn trên thị trường tài chính phải vận động theo logic kỷ luật hơn.

Khi chi phí vốn và thanh khoản trở thành những biến số cần được quản trị chặt chẽ, dòng tiền trên thị trường chứng khoán có xu hướng ưu tiên "chất" hơn "nhiệt". VinaCapital cho rằng năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục chứng kiến sự phân hóa ở cấp độ cổ phiếu, thay vì tăng trưởng dàn trải theo chỉ số. Theo đó, IPO không còn được nhìn nhận như một "làn sóng theo chu kỳ ngắn", mà là kết quả của việc lực cầu nội địa đủ mạnh để nâng đỡ các thương vụ huy động vốn mới.

Trên nền tảng đó, các kế hoạch niêm yết mới quy mô lớn dần xuất hiện. Báo cáo của VinaCapital cho biết, ngoài một số kế hoạch niêm yết đáng chú ý dự kiến triển khai từ năm 2026, khoảng 20 thương vụ niêm yết mới khác trong vòng ba năm tới có thể bổ sung thêm khoảng 20 tỷ USD vốn hóa cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Con số này cho thấy khả năng hấp thụ nguồn cung cổ phiếu mới của thị trường đã được cải thiện đáng kể.

Từ góc độ đó, IPO phản ánh nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp, trong khi làn sóng niêm yết mới là kết quả ở cấp độ cấu trúc, góp phần mở rộng quy mô và chiều sâu của thị trường, tiền đề quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Nâng hạng thị trường: yếu tố hỗ trợ cho nguồn cung cổ phiếu quy mô lớn

Trong Chiến lược 2026, VinaCapital không đặt triển vọng nâng hạng như một lực đẩy trực tiếp của thị trường, mà xem đây là yếu tố hỗ trợ giúp củng cố bối cảnh cho các kế hoạch IPO và niêm yết mới. Khi lực cầu nội địa đã đóng vai trò nền tảng, khả năng nâng hạng thị trường trở thành một biến số góp phần cải thiện mức độ hấp dẫn và chiều sâu của thị trường trong trung hạn.

Theo đánh giá của VinaCapital, trong hai năm gần đây, khối ngoại đã bán ròng khoảng 9 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam. Tuy nhiên, việc thị trường vẫn duy trì được thanh khoản và ổn định mặt bằng giao dịch cho thấy năng lực hấp thụ vốn nội địa đã được cải thiện rõ rệt. Trong bối cảnh đó, triển vọng Việt Nam được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi có thể tạo điều kiện để dòng vốn nước ngoài quay trở lại theo hướng chọn lọc và từng phần, thay vì một cú đảo chiều mạnh.

Ở chiều ngược lại, chính các thương vụ IPO và niêm yết mới quy mô lớn lại là yếu tố góp phần cải thiện cấu trúc thị trường, điều kiện cần cho quá trình nâng hạng. Nâng hạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà gắn với yêu cầu về quy mô, tính đại diện và chất lượng hàng hóa niêm yết. Việc thị trường có thêm các doanh nghiệp đủ lớn, đủ minh bạch thông qua niêm yết mới vì thế mang ý nghĩa bổ trợ cho tiến trình này.

Trong logic đó, mối quan hệ giữa nâng hạng và làn sóng niêm yết mới mang tính hai chiều nhưng không hoán đổi vai trò. Nâng hạng có thể hỗ trợ tâm lý và mở rộng dư địa tiếp cận vốn, song chính năng lực hấp thụ của thị trường – thể hiện qua lực cầu nội địa và chất lượng nguồn cung cổ phiếu mới – mới là yếu tố quyết định việc khoảng 20 tỷ USD vốn hóa có thể được hình thành một cách bền vững.

Khi nguồn cung cổ phiếu mới được bổ sung theo hướng chọn lọc, thị trường chứng khoán có cơ sở để mở rộng quy mô theo chiều sâu, thay vì phụ thuộc vào các kỳ vọng ngắn hạn xoay quanh câu chuyện nâng hạng.

Nền chính sách và chiều sâu của chu kỳ vốn mới

Bên cạnh các yếu tố vĩ mô, tiền tệ và triển vọng nâng hạng, giai đoạn sau Đại hội XIV của Đảng đang tạo ra một nền chính sách có ý nghĩa đối với chu kỳ vốn mới của thị trường chứng khoán. Giá trị cốt lõi của hiệu ứng này không nằm ở phản ứng ngắn hạn của chỉ số, mà ở thông điệp về tính liên tục của cải cách, sự nhất quán trong điều hành và mức độ ổn định của môi trường đầu tư – kinh doanh.

Các định hướng được nhấn mạnh trong Văn kiện Đại hội XIV tập trung vào hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường đầy đủ, đồng bộ; cải thiện chất lượng môi trường đầu tư – kinh doanh; và nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng các nguồn lực của nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, thị trường vốn được xác lập rõ hơn trong vai trò kênh dẫn vốn trung – dài hạn, vận hành theo các nguyên tắc minh bạch, kỷ luật và gắn chặt với hiệu quả sử dụng vốn, thay vì chỉ phản ứng theo các nhịp điều chỉnh chính sách ngắn hạn.

Đối với thị trường chứng khoán, hiệu ứng quan trọng nhất của giai đoạn sau Đại hội XIV của Đảng là sự cải thiện về khả năng dự báo. Khi định hướng chính sách trở nên rõ ràng và ổn định hơn, các quyết định huy động vốn quy mô lớn – đặc biệt là IPO đi kèm niêm yết – có thêm điều kiện để được chuẩn bị và triển khai bài bản, từ chuẩn hóa quản trị, minh bạch thông tin đến kế hoạch sử dụng vốn sau niêm yết. Đây là yếu tố then chốt để các thương vụ niêm yết lớn không chỉ "lên sàn", mà còn vận hành hiệu quả trong dài hạn.

Đặt trong bối cảnh điều kiện tiền tệ thận trọng mà VinaCapital phân tích, bức tranh thị trường giai đoạn 2026–2027 vì thế mang một đặc điểm rõ nét: dòng vốn không dễ dãi và thị trường khó thuận lợi cho kịch bản tăng trưởng dàn trải. Ngược lại, chu kỳ vốn mới sẽ ưu ái những doanh nghiệp đủ lớn, đủ minh bạch và có chiến lược dài hạn rõ ràng – những tiêu chí ngày càng được củng cố bởi cả yêu cầu thị trường lẫn định hướng chính sách.

Trong logic đó, khoảng 20 thương vụ niêm yết mới với quy mô vốn hóa ước tính khoảng 20 tỷ USD mà VinaCapital đề cập nên được nhìn như một chỉ báo về năng lực hấp thụ vốn của thị trường trong chu kỳ sắp tới, hơn là một lời hứa về tốc độ tăng điểm. Khi lực cầu nội địa đóng vai trò nền tảng, triển vọng nâng hạng tạo chất xúc tác và hiệu ứng ổn định chính sách sau Đại hội XIV tạo "khung vận hành", thị trường chứng khoán Việt Nam có cơ sở để tiến sâu hơn vào vai trò phân bổ vốn cho nền kinh tế, thay vì chỉ phản ứng theo những biến động tâm lý ngắn hạn.