Chip chuyên dụng mở hướng tự chủ công nghệ bán dẫn: Cơ hội lớn không dễ nắm bắt

Cần đặt mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực làm chủ chu trình thiết kế vi mạch. Ảnh minh họa: VOV

Làm chủ công nghệ, tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, phát triển chip bán dẫn chuyên dụng được xác định là một hướng đi phù hợp với năng lực hiện nay của Việt Nam, mở ra cơ hội nâng cao giá trị gia tăng, từng bước làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Nhấn mạnh Việt Nam đã xác định bán dẫn là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược, ông Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn thông tin, Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tiếp tục xác định công nghệ chip bán dẫn và các sản phẩm chip chuyên dụng là nhóm công nghệ, sản phẩm chiến lược cần ưu tiên phát triển.

Theo ông Anh Tuấn, chip chuyên dụng hiện diện trong nhiều lĩnh vực như camera AI, thiết bị IoT, robot, UAV, hệ thống viễn thông, điện tử công suất, lưới điện thông minh và các thiết bị bảo mật.

“Giá trị của chip chuyên dụng không nhất thiết nằm ở quy mô sản xuất đại trà mà ở khả năng tối ưu hiệu năng, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng chính xác yêu cầu của từng sản phẩm. Đây cũng là hướng đi phù hợp với điều kiện của Việt Nam khi nước ta đã hình thành đội ngũ thiết kế chip, có ngành công nghiệp điện tử phát triển và sở hữu thị trường tương đối lớn trong các lĩnh vực như viễn thông, AI, ô tô điện, năng lượng và chuyển đổi số”, ông Anh Tuấn nói.

Nếu phát triển thành công, doanh nghiệp Việt có thể từng bước nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng trong các sản phẩm điện tử, đồng thời làm chủ những khâu có giá trị cao lĩnh vực này. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể trở thành kết quả nếu những điểm nghẽn của ngành được tháo gỡ.

Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một điểm nghẽn, khi đội ngũ chuyên gia thiết kế chip, kỹ sư kiểm thử, chuyên gia vật liệu và đóng gói chưa đáp ứng đầy đủ tốc độ phát triển của ngành.

Tháo gỡ những rào cản trên, theo bà An Chen - Phó Chủ tịch phụ trách Công nghệ và R&D của Qualcomm, tập đoàn đang mở rộng các trung tâm R&D tại Việt Nam (trung tâm Nghiên cứu và Phát triển, phát minh sản phẩm/dịch vụ mới) thay vì chỉ gia công, cần đặt mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực làm chủ chu trình thiết kế vi mạch; xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ xuyên suốt, thay vì chỉ hỗ trợ riêng lẻ từng doanh nghiệp.

Vẫn bài toán "con gà - quả trứng” trong thương mại hóa

Vì thế, ông Nguyễn Anh Tuấn thừa nhận, khoảng cách từ một bản thiết kế đến một sản phẩm thương mại vẫn còn rất xa. Từ chi phí nghiên cứu và phát triển lớn, rồi khi doanh nghiệp thiết kế chip tiếp cận các bộ công cụ bản quyền với mức đầu tư cao. Riêng sản xuất thử có thể tiêu tốn hàng triệu USD và luôn tiềm ẩn rủi ro thất bại về kỹ thuật…

Vấn đề này, theo các chuyên gia, các doanh nghiệp có đơn hàng nhỏ cũng khó tiếp cận dịch vụ đóng gói, kiểm thử với chi phí phù hợp. Bài toán "con gà - quả trứng” trong thương mại hóa vẫn luôn là thách thức. Khi chưa có thị trường và đơn hàng, doanh nghiệp khó đầu tư; trong khi đó, khách hàng cũng chưa sẵn sàng mua chip khi chưa được kiểm chứng trong thực tế. Vòng luẩn quẩn này khiến nhiều kết quả nghiên cứu của doanh nghiệp nội khó vượt qua giai đoạn sản xuất thử để tiến tới thương mại hóa.

Với rào cản đó, những doanh nghiệp có đơn hàng nhỏ, việc tiếp cận dịch vụ đóng gói, kiểm thử quốc tế với chi phí phù hợp vẫn là thách thức. Vòng luẩn quẩn này khiến không ít dự án dừng ở giai đoạn nghiên cứu, chưa thể đi đến thị trường.

Để tháo gỡ khó khăn, cơ quan chức năng đang tập trung hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục chip chuyên dụng trong một số ngành, lĩnh vực Nhà nước ưu tiên đặt hàng.

Theo định hướng, thời gian tới sẽ ban hành danh mục khoảng 20 nhóm chip chuyên dụng được Nhà nước ưu tiên đặt hàng, tập trung vào các lĩnh vực như AI, điện toán biên, viễn thông thế hệ mới, cảm biến, bảo mật phần cứng…

Danh mục này được kỳ vọng tạo tín hiệu thị trường rõ ràng, giúp doanh nghiệp xác định hướng nghiên cứu, đầu tư và phát triển sản phẩm. Nhà nước sẽ xây dựng chương trình hỗ trợ xuyên suốt từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất thử, đo kiểm đến thương mại hóa.

Từ phòng thí nghiệm đến thị trường vẫn là hành trình nhiều rủi ro. Nhưng nếu chính sách tạo được thị trường, doanh nghiệp có “khách hàng đầu tiên”, hạ tầng dùng chung giúp giảm chi phí và các tập đoàn quốc tế tham gia đào tạo đội ngũ nhân lực chất lượng cao, chip chuyên dụng có thể trở thành “cửa ngách” để Việt Nam từng bước nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.