Vì sao công nghiệp và thương mại là chìa khóa tăng trưởng hai con số?

Tăng trưởng từ 10%/năm trở lên

Ngày 2/4/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số. Đây là văn kiện đặt nền móng định hướng cho cả một giai đoạn phát triển mới của đất nước, mở ra kỳ vọng về một bước chuyển thực chất về chất lượng và quy mô của nền kinh tế.

Kết luận số 18-KL/TW xác định mục tiêu rất rõ ràng. Đó là phát triển đất nước nhanh và bền vững; phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân. Đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế hàng đầu thế giới về quy mô GDP.

Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, Kết luận đưa ra 11 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Trong đó, nhiệm vụ đầu tiên là thống nhất tư duy, nhận thức, khát vọng và hành động; đổi mới quản trị thực thi để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Đây là yêu cầu mang tính nền tảng, bởi nếu không thống nhất từ cấp cao nhất đến cấp cơ sở, không có sự đồng lòng của hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân, thì khát vọng dù lớn đến đâu cũng khó trở thành kết quả cụ thể trên từng nhịp tăng trưởng.

Cùng với đó, Trung ương yêu cầu tập trung hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại, cạnh tranh để tạo đột phá tăng trưởng. Đặc biệt, Kết luận đặt trọng tâm vào chuyển đổi mô hình tăng trưởng, lấy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Đây chính là chỗ then chốt để Việt Nam thoát khỏi mô hình tăng trưởng dựa vào tài nguyên, vốn và lao động giá rẻ, vốn đã chạm trần dư địa.

Trung ương cũng nhấn mạnh việc khẩn trương hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, tháo gỡ dứt điểm các nút thắt, rào cản trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với kết quả đầu ra và chấp nhận rủi ro có kiểm soát; tăng cường đầu tư, hoàn thiện và khai thác hiệu quả hạ tầng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là hạ tầng số, cơ sở dữ liệu lớn. Đây là cơ sở để Việt Nam có thể bứt phá về năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh, những yếu tố quyết định khả năng đạt và duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong cả giai đoạn 2026 - 2030.

Bứt phá ở hai trụ cột công nghiệp, thương mại

Soi vào những định hướng lớn của Kết luận Trung ương 2, GS.TS Hoàng Văn Cường, Đại biểu Quốc hội khóa XIV, XV; nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân; Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước nhiệm kỳ 2024-2029, nêu một góc nhìn rất cụ thể. Đó là muốn tăng trưởng hai con số, không thể không nói tới sự bứt phá của hai trụ cột công nghiệp và thương mại. Theo ông, công nghiệp và thương mại tiếp tục giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế. Công nghiệp đang đóng góp khoảng 40 đến 50% và thương mại đóng góp khoảng 35 đến 40% trong cơ cấu GDP. Với tỉ trọng áp đảo này, mọi mục tiêu vĩ mô về tăng trưởng đều phải được hiện thực hóa thông qua hai khu vực đó.

GS.TS Hoàng Văn Cường khẳng định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi tốc độ tăng trưởng cao hơn nhiều so với mặt bằng những năm trước. Để đạt được mục tiêu hai con số, không có lựa chọn nào khác ngoài việc dựa vào sự bứt phá của công nghiệp và thương mại. Nếu vẫn đi theo quỹ đạo cũ, dựa nhiều vào vốn và lao động giá rẻ, nền kinh tế khó tạo nên những bước tiến đột phá, càng khó vượt qua bẫy thu nhập trung bình để trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao.

Trong khi đó Kết luận Trung ương 2 yêu cầu phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Theo phân tích của GS.TS Hoàng Văn Cường, Đảng và Nhà nước đã sớm xác định phải chuyển sang mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi đó, Việt Nam mới có cơ hội làm chủ công nghệ, đưa lực lượng lao động dịch chuyển sang những lĩnh vực có hàm lượng tri thức và kỹ thuật cao, từ đó nâng năng suất lao động và tốc độ tăng trưởng lên một mặt bằng mới về chất.

GS.TS Hoàng Văn Cường nhấn mạnh, công nghiệp và thương mại không thể bứt phá nếu thiếu nền tảng công nghệ hiện đại, doanh nghiệp dẫn dắt đủ tầm vóc và một thị trường nội địa phát triển bền vững.

Kết luận Trung ương 2 nêu rõ việc tháo gỡ rào cản cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đầu tư mạnh cho hạ tầng số và cơ sở dữ liệu lớn. Đây cũng là lý do vì sao những đột phá trong sản xuất công nghiệp, năng lượng, logistics, thương mại điện tử và xuất khẩu được kỳ vọng sẽ trở thành lực đẩy chính để Việt Nam đạt và giữ vững tốc độ tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030.

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, công nghiệp đóng góp khoảng 40 đến 50% và thương mại đóng góp khoảng 35 đến 40% trong cơ cấu GDP, vì vậy muốn tăng trưởng hai con số thì hai trụ cột này bắt buộc phải bứt phá, dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.