Tăng cường hiệu lực quản lý ngành trồng trọt: Siết chặt kỷ cương qua công tác kiểm tra chuyên ngành
Việc xây dựng dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường là đơn vị chủ trì tổ chức xây dựng dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật. Đồ họa: Trang Nguyệt
Trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, công tác thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại được xác định là những mắt xích then chốt để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, đồng thời tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn cho người dân cũng như doanh nghiệp.
Điểm nhấn quan trọng trong nỗ lực cải cách lần này là việc điều chỉnh hệ thống cơ quan thanh tra theo quy định của Luật Thanh tra năm 2025. Theo đó, hệ thống thanh tra được phân định rõ thành hai cấp gồm Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh, thành phố (gọi chung là Thanh tra tỉnh).
Sự thay đổi này nhằm thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị tại Kết luận số 134-KL/TW về việc sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Việc chuyển đổi mô hình tổ chức không chỉ giúp khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lắp chức năng nhiệm vụ mà còn đảm bảo hoạt động thanh tra trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ thực vật được thực hiện nhất quán, xuyên suốt từ trung ương đến địa phương.
Sự thay đổi về hệ thống cơ quan thanh tra tác động trực tiếp đến việc phân định thẩm quyền xử lý vi phạm trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật do không còn mô hình thanh tra tại các chi cục. Đồng thời, dự thảo Nghị định mới tiến hành rà soát và sửa đổi quy định về các chức danh có thẩm quyền lập biên bản và xử phạt để đảm bảo phù hợp với thực tiễn tổ chức bộ máy mới.
Việc xây dựng dự thảo Nghị định lần này là bước đi cần thiết để thể chế hóa các quy định của Luật Thanh tra 2025, giúp hoạt động quản lý nhà nước diễn ra thông suốt, không bị gián đoạn.
Dự thảo Nghị định đang hoàn thiện những khung pháp lý quan trọng liên quan đến thẩm quyền của các đoàn kiểm tra chuyên ngành. Việc phân định rõ ràng quyền hạn không chỉ giúp tháo gỡ các "điểm nghẽn" trong thực thi công vụ mà còn đảm bảo tính nghiêm minh, kịp thời trong việc xử lý các hành vi vi phạm về vật tư nông nghiệp và an toàn sản xuất nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.
Theo quy định tại Chương V của dự thảo, thẩm quyền của các đoàn kiểm tra được xác định rõ ràng nhằm đảm bảo hoạt động quản lý nhà nước diễn ra liên tục và không bị gián đoạn. Tại Điều 42, những người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính bao gồm các chức danh có thẩm quyền xử phạt cùng đội ngũ công chức, viên chức đang thi hành nhiệm vụ.
Quy định này cho phép lực lượng chức năng kịp thời ghi nhận các hành vi sai phạm về giống cây trồng, phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật ngay tại hiện trường, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các bước xử lý tiếp theo, từ đó nâng cao tính tự chịu trách nhiệm của lực lượng thực thi công vụ tại cơ sở.
Điểm đáng chú ý trong dự thảo là việc quy định chi tiết mức phạt và quyền hạn của Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành theo từng cấp quản lý. Theo Điều 43, Trưởng đoàn kiểm tra do Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành lập có quyền xử phạt đến 40.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực trồng trọt (trừ phân bón), bảo vệ và kiểm dịch thực vật; phạt tiền đến 80.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực phân bón, kèm theo quyền tước giấy phép hoặc tịch thu tang vật vi phạm hành chính.
Đối với các đoàn kiểm tra do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập, Trưởng đoàn có thẩm quyền xử phạt cao hơn, phạt tiền đến 50.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực trồng trọt (trừ phân bón), bảo vệ và kiểm dịch thực vật; phạt tiền đến 100.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực phân bón. Đồng thời, có thẩm quyền tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn và tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.
Đồ họa: Trang Nguyệt
Trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định, Thanh tra Chính phủ đã đóng góp nhiều ý kiến quan trọng nhằm đảm bảo tính thống nhất pháp lý và tăng cường sức răn đe đối với các hành vi sai phạm. Những góp ý này tập trung vào việc chuẩn hóa thuật ngữ chuyên ngành, đề xuất nâng cao mức phạt đối với thuốc bảo vệ thực vật cấm và đặc biệt là xử lý nghiêm các hành vi gian lận về mã số vùng trồng xuất khẩu để bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam.
Cụ thể, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát kỹ lưỡng để thống nhất các thuật ngữ chuyên ngành và các hành vi vi phạm tại dự thảo Nghị định với các văn bản pháp luật hiện hành về bảo vệ và kiểm dịch thực vật nhằm tránh sự chồng chéo.
Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ bày tỏ quan điểm cần thiết phải nghiên cứu tăng mức phạt tối đa và tăng mức phạt đối với các hành vi sản xuất, buôn bán, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng tại Việt Nam, thuốc bảo vệ thực vật không có tên trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam. Đây được xem là giải pháp cần thiết để tăng tính răn đe, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.
Một trong những đóng góp mang tính chiến lược của Thanh tra Chính phủ là việc đề xuất bổ sung quy định xử phạt đối với các hành vi gian lận trong việc sử dụng mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói để xuất khẩu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp thu ý kiến này để bổ sung các chế tài cụ thể tại Điều 21 của dự thảo nhằm ngăn chặn tình trạng mượn hoặc sử dụng mã số trái phép.
Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng đề xuất nghiên cứu hình thức xử phạt bổ sung là "đình chỉ hoạt động có thời hạn" đối với các sai phạm trong sản xuất giống cây trồng. Đề xuất này nhấn mạnh tinh thần quyết liệt trong việc loại bỏ các cơ sở sản xuất kém chất lượng, hướng tới một nền hành chính minh bạch và hiệu quả.
