Quân sự thế giới hôm nay (1-9): Tàu ngầm USS North Dakota của Mỹ tái xuất

* Tàu ngầm USS North Dakota của Mỹ tái xuất

Hải quân Mỹ chính thức đưa USS North Dakota, tàu ngầm tấn công lớp Virginia, hoạt động trở lại sau 40 tháng bảo dưỡng và hiện đại hóa tại xưởng đóng tàu hải quân Portsmouth. Đây là chu kỳ bảo dưỡng và hiện đại hóa lớn đầu tiên mà Portsmouth hoàn tất đối với tàu ngầm lớp Virginia phiên bản Block III, bao gồm sửa chữa kết cấu, đại tu hệ thống và nâng cấp công nghệ mảng sonar.

Tàu ngầm USS North Dakota đến Portsmouth ngày 28-4-2023 để thực hiện chương trình bảo dưỡng trong ụ khô, ban đầu dự kiến kéo dài khoảng 33 tháng với kinh phí khoảng 347 triệu USD. Tuy nhiên, thời gian thực tế từ khi tàu tới xưởng đến khi hoàn tất lên tới 40 tháng.

USS North Dakota là tàu ngầm lớp Virginia thứ 11, chiếc đầu tiên thuộc phiên bản Block III và là tàu chiến thứ hai của Hải quân Mỹ mang tên bang North Dakota. Được bàn giao năm 2014 và đưa vào biên chế ngày 25-10 cùng năm, tàu dài 114,9m, lượng giãn nước khi lặn khoảng 7.800 tấn, sử dụng lò phản ứng nước áp lực S9G và hệ cơ bơm nước phản lực một trục.

Các tàu ngầm Virginia đầu tiên sử dụng 12 ống phóng thẳng đứng riêng biệt dành cho tên lửa hành trình Tomahawk. Trong khi đó, USS North Dakota thay thế 12 bệ phóng bằng hai ống phóng VPT đường kính lớn, mỗi ống có khả năng mang 6 tên lửa Tomahawk. USS North Dakota còn được trang bị 4 ống phóng ngư lôi 533mm dành cho ngư lôi hạng nặng Mk48. Bên cạnh đó, tàu còn được thay thế sonar hình cầu bằng mảng sonar khẩu độ lớn ở mũi tàu. Những thay đổi này giúp giảm chi phí mua sắm và hỗ trợ trong vòng đời, đồng thời tạo không gian tải trọng lớn hơn cho các loại vũ khí và nhiệm vụ linh hoạt.

Việc thời gian bảo dưỡng USS North Dakota kéo dài hơn so với kế hoạch được cho là có ảnh hưởng lớn đến khả năng sẵn sàng của lực lượng tàu ngầm Mỹ. Army Recognition dẫn báo cáo mới của Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết, trong giai đoạn 2016-2025, tình trạng chậm trễ và tồn đọng tại các xưởng đóng tàu đã khiến Hải quân Mỹ mất hơn 15.000 ngày hoạt động của tàu ngầm tấn công, đồng thời phát sinh khoảng 3,4 tỷ USD chi phí duy trì. GAO dự báo, trong giai đoạn 2026-2030, 15 tàu ngầm tấn công có thể phải ngừng hoạt động tổng cộng hơn 14.000 ngày, tiêu tốn hơn 3,1 tỷ USD cho việc duy trì và hỗ trợ. Những tồn đọng bảo dưỡng này trên thực tế khiến khoảng 1/3 trong tổng số 44 tàu ngầm tấn công của Hải quân Mỹ không thể triển khai.

Trong khi đó, năng lực đóng mới cũng chưa đáp ứng được yêu cầu. Việc USS North Dakota trở lại hoạt động vì vậy bổ sung một tàu ngầm cho lực lượng sẵn sàng triển khai, đồng thời giúp Portsmouth tích lũy kinh nghiệm bảo dưỡng đối với tàu ngầm lớp Virginia Block III.

* Máy bay huấn luyện Hürjet hoàn thành chuyến bay đầu tiên

Chiếc máy bay huấn luyện Hürjet đầu tiên dành cho Không quân Thổ Nhĩ Kỳ vừa hoàn thành chuyến bay đầu tiên, kéo dài 18 phút, đánh dấu bước chuyển quan trọng của chương trình từ giai đoạn thử nghiệm, mở rộng giới hạn bay của các nguyên mẫu sang sản xuất theo cấu hình tiêu chuẩn.

Hürjet là máy bay huấn luyện siêu thanh hai chỗ ngồi, một động cơ, đồng thời có khả năng thực hiện nhiệm vụ chiến đấu hạng nhẹ. Máy bay dài 13,6m, sải cánh 9,5m, có 7 vị trí mang tải bên ngoài và sử dụng động cơ F404-GE-104, cho phép đạt tốc độ tối đa Mach 1,4, tầm bay 1.960km và trần bay 14.000m.

Hürjet được thiết kế để giúp học viên làm quen với các đặc tính và khối lượng công việc tương tự máy bay chiến đấu trước khi chuyển sang F-16, bao gồm cơ động ở gia tốc cao, bay siêu thanh, bay đội hình và tác chiến. Máy bay được trang bị hệ thống điều khiển bay kỹ thuật số, buồng lái kính, màn hình hiển thị trước mặt, thiết bị nhìn đêm, liên kết dữ liệu cùng các chức năng huấn luyện chiến thuật.

Không quân Thổ Nhĩ Kỳ hiện đặt mua 16 chiếc Hürjet, gồm 4 chiếc phiên bản Block 0 và 12 chiếc Block 1. TAI đang thiết lập năng lực sản xuất ban đầu 2 chiếc mỗi tháng, tương đương 24 chiếc mỗi năm, với mục tiêu sau này nâng lên 3 chiếc mỗi tháng. Trong khi đó, Tây Ban Nha đã ký hợp đồng mua 30 chiếc Hürjet và được phép mua tối đa 45 chiếc. Các máy bay đầu tiên dự kiến được bàn giao từ năm 2028; quá trình chuyển đổi sang cấu hình Tây Ban Nha sẽ diễn ra trong giai đoạn 2031-2035.

TAI cũng đang phát triển cấu hình Hürjet có vũ trang, với khả năng tích hợp radar mảng pha quét điện tử chủ động, thiết bị chỉ thị mục tiêu Aselpod và nhiều loại tên lửa, bom dẫn đường. Tuy nhiên, mỗi loại vũ khí cần trải qua quá trình tích hợp và thử nghiệm trước khi trở thành trang bị tác chiến.

* Ấn Độ sẽ thiết lập cơ sở lắp ráp tên lửa Javelin

Tập đoàn Tata của Ấn Độ và Liên doanh Javelin (JJV), liên doanh giữa các nhà thầu quốc phòng Lockheed Martin và Raytheon của Mỹ, đã ký thỏa thuận về việc đồng sản xuất tên lửa Javelin tại Ấn Độ, mở đường cho việc thiết lập cơ sở lắp ráp và tích hợp hoàn thiện loại tên lửa chống tăng này tại quốc gia Nam Á.

Theo thỏa thuận, Tata và JJV sẽ nghiên cứu xây dựng một cơ sở lắp ráp hoàn thiện và tích hợp Javelin tại Ấn Độ, đồng thời phát triển năng lực sản xuất linh kiện trong nước. Tata được lựa chọn làm đối tác chính sau khi JJV đánh giá nhiều doanh nghiệp Ấn Độ dựa trên năng lực và chuyên môn.

Theo mô hình sản xuất được đề xuất, cơ sở của Lockheed Martin tại Troy (bang Alabama) sẽ tiếp tục chế tạo các bộ linh kiện phụ, trong khi cơ sở của Raytheon tại Tucson (bang Arizona) duy trì sản xuất các khối điện tử dẫn đường. Những linh kiện này sau đó sẽ được chuyển tới Ấn Độ để thực hiện công đoạn lắp ráp và tích hợp hoàn thiện.

Là hệ thống tên lửa vác vai, Javelin được xem là một trong những vũ khí bộ binh chính xác hàng đầu thế giới, được thiết kế để vô hiệu hóa xe tăng chiến đấu chủ lực, xe chiến đấu bọc thép, các công sự kiên cố và trực thăng bay thấp. Sau khi được phóng, Javelin tự động dẫn đường tới mục tiêu, cho phép xạ thủ nhanh chóng tìm chỗ ẩn nấp và tránh hỏa lực đáp trả.

Đến nay, JJV đã sản xuất hơn 55.000 tên lửa Javelin. Quân đội Ấn Độ hiện tại đã sử dụng Javelin. Tháng 4-2025, nước này đã ký thỏa thuận trị giá 125 triệu USD với Mỹ để mua tên lửa và thiết bị phóng Javelin sau các cuộc thử nghiệm trước đó của Lục quân Ấn Độ với hệ thống này.