Khát vọng vươn mình bằng con đường khoa học công nghệ

Ngày 28/8, Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031 đã diễn ra phiên trọng thể tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.

Sự kiện thu hút sự tham dự của 489 đại biểu chính thức đại diện cho hàng triệu trí thức khoa học và công nghệ cả nước.

Với chủ đề: “Đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ đoàn kết - sáng tạo - đột phá - phát triển, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển giàu mạnh của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, Đại hội mang nhiệm vụ định hướng cho sự phát triển của VUSTA và đội ngũ trí thức giai đoạn 2026-2031, giai đoạn đất nước tăng tốc thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

Khát vọng vươn mình phải đi qua con đường khoa học công nghệ

Dự và phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài khẳng định trí thức nói chung và trí thức khoa học, công nghệ nói riêng luôn là vốn quý của dân tộc.

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn lịch sử mới với mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Để đạt được các mục tiêu 100 năm này, Việt Nam không thể đi theo lối mòn dựa vào tài nguyên hay lao động giá rẻ. Chủ tịch Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh: "Khát vọng vươn mình chỉ có thể được hiện thực hóa bằng con đường khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây là động lực quyết định, là lực lượng sản xuất tiên tiến nhất, định hình sức mạnh tổng hợp quốc gia trong kỷ nguyên mới."

Bà cho biết Đảng và Nhà nước luôn kỳ vọng lớn lao vào đội ngũ trí thức, thể hiện rõ qua các văn kiện tầm chiến lược như Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 45-NQ/TW về xây dựng đội ngũ trí thức trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh đó, trách nhiệm của hệ thống VUSTA - tổ chức đại diện cho tiếng nói khoa học nước nhà - là vô cùng nặng nề.

5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm đưa VUSTA bứt phá

Để thực hiện thành công các mục tiêu đề ra, Chủ tịch Bùi Thị Minh Hoài đề nghị VUSTA tập trung vào 5 nhóm giải pháp mũi nhọn.

Trước hết, VUSTA cần làm tốt vai trò cầu nối chính trị, kiến tạo môi trường tự do sáng tạo, VUSTA phải phát huy vai trò hạt nhân chính trị, là địa chỉ tin cậy để trí thức gửi gắm tâm tư, nguyện vọng. Đồng thời, chủ động tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách đãi ngộ xứng đáng để giải phóng năng lực sáng tạo của trí thức.

Quyết liệt chuyển đổi số toàn diện hệ thống, xây dựng hệ sinh thái số liên thông toàn quốc "VUSTA Digital Ecosystem" kết nối 126 hội thành viên và tổ chức trực thuộc. Đặc biệt, khẩn trương xây dựng "Cơ sở dữ liệu quốc gia về chuyên gia, trí thức khoa học và công nghệ - VUSTA Global" nhằm thu hút chất xám của trí thức trong nước và hàng vạn trí thức Việt kiều hướng về quê hương.

Nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện và giám định xã hội, đổi mới căn bản phương thức phản biện dựa trên luận chứng khoa học khách quan và thực tiễn, hỗ trợ đắc lực cho việc hoạch định chính sách trong các lĩnh vực kinh tế mới (như kinh tế ban đêm, kinh tế bạc, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh). Đồng thời nỗ lực đạt mục tiêu tăng 15% số lượng nhiệm vụ tư vấn, phản biện cho các chương trình của Đảng, Nhà nước.

Đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao KHCN, thu hẹp khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường. VUSTA cần hỗ trợ thương mại hóa mạnh mẽ các giải pháp đạt giải Vifotec, chủ động liên kết với địa phương để đảm nhận dịch vụ công về đào tạo nghề, chuyển giao công nghệ cao, nông nghiệp và môi trường để nâng cao năng lực tự chủ tài chính.

Đổi mới công tác cán bộ hội và hội nhập quốc tế, tạo điều kiện cho các nhà khoa học trẻ tham gia ban lãnh đạo VUSTA; chủ động đăng cai tổ chức các sự kiện khoa học quốc tế, diễn đàn công nghệ mũi nhọn (bán dẫn, trí tuệ nhân tạo AI, lượng tử, công nghệ sinh học) nhằm kết nối Việt Nam với các trung tâm khoa học hàng đầu thế giới.

Khẳng định vị thế kênh phản biện độc lập, khách quan

Trước đó, phát biểu khai mạc Đại hội, ông Phan Xuân Dũng - Chủ tịch VUSTA khóa VIII - cho biết, trong nhiệm kỳ qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, Liên hiệp Hội cùng đội ngũ trí thức cả nước đã đạt được những kết quả rất toàn diện: Khẳng định vị thế kênh phản biện độc lập, khách quan, VUSTA và các hội thành viên đã tham mưu giúp Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các địa phương xem xét hàng nghìn chương trình, đề án lớn về hạ tầng chiến lược, ứng phó biến đổi khí hậu và hoàn thiện chính sách pháp luật.

Đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội, trí thức KH&CN đã đi đầu trong ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, năng lượng sạch, y dược, giáo dục và quốc phòng. Các hội thành viên đã tích cực đưa khoa học về nông thôn, giúp đỡ nông dân đổi mới công nghệ, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.

Lan tỏa đam mê khoa học trong cộng đồng, thông qua các giải thưởng khoa học lớn như Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật, Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên nhi đồng, VUSTA đã khơi dậy mạnh mẽ đam mê sáng tạo trong mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Thắt chặt khối đại đoàn kết toàn dân tộc, VUSTA thực hiện tốt chức năng đoàn kết, quy tụ trí thức trong và ngoài nước, từ doanh nghiệp đến các trường đại học, viện nghiên cứu, tạo ra môi trường cởi mở, dân chủ để trí thức yên tâm cống hiến.