Hạ tầng mở lối, cao tốc mở đường, Đồng bằng sông Cửu Long bứt phá

Khi “xa” trở nên “gần”

Sáng sớm, sương còn vương nhẹ trên những cánh đồng lúa, ao tôm trải dài nơi cực Nam Tổ quốc, chiếc xe khách rời Cà Mau, lặng lẽ nhập vào đường cao tốc hướng về Cần Thơ, mang theo nhịp thở ấm áp của miền sông nước những ngày giáp Tết. Khi bánh xe lăn êm trên mặt đường mới cũng là lúc chiếc radio vang lên bài hát “Áo mới Cà Mau”. Ngay khi nghe câu hát đầu: “Nghe nói Cà Mau xa lắm”, một hành khách nửa đùa nửa thật: “Bác tài ơi, Cà Mau giờ hổng còn xa lắm đâu nghen!”. Cả khoang xe rộn lên tiếng cười. Câu nói vui mà nghe thật lòng, bởi cái cảm giác “xa” từng đeo bám miền đất này suốt bao năm-xa vì sông ngòi chằng chịt, vì phà nối phà, vì những con đường vòng vèo-giờ đang dần được gỡ bỏ trên chính những cây số đường cao tốc thẳng tắp phía trước.

Ngoài khung cửa kính, con đường trải dài giữa đồng ruộng và sông nước. Mặt nhựa mới ánh lên trong nắng sớm đầu xuân, dòng xe trôi đều, không còn cảnh phanh gấp, không còn những đoạn cua gập ghềnh hay gờ giảm tốc nối nhau như trước. Bác tài nói vọng ra phía sau: “Đường vậy, mấy bác đi thấy đã hông?”. Không ai trả lời ngay, chỉ có vài cái gật đầu nhẹ, như một cách đồng tình rất “miền Tây”.

Bỗng ông Nguyễn Văn Được, một hành khách trên xe chậm rãi cất giọng kể về những chuyến đi xa về miền Cửu Long một thuở. Theo ông Được, chín nhánh sông đổ ra biển từng là niềm tự hào, nhưng cũng là nỗi cách trở. Mỗi lần đi xa, người ta phải lệ thuộc vào hết chuyến phà này đến chuyến phà khác: Cần Thơ, Mỹ Thuận, Vàm Cống, Rạch Miễu... Quãng đường vài trăm cây số có khi mất cả chục tiếng đồng hồ. Trước năm 1995, giao thông đường bộ giữa TP Hồ Chí Minh và miền Tây chủ yếu trông vào Quốc lộ 1A. Cầu lớn hay cao tốc là ước mơ xa xỉ. “Hồi đó người ta đi bằng đò, đường bộ ít, xe cũng hiếm. Mỗi lần đợi phà Rạch Miễu là lâu thiệt lâu, 15 phút, nửa tiếng mới qua. Ai có ghe nhà thì đi ghe nhà, mỗi lần bà con từ miệt Bến Tre (sau sáp nhập là Vĩnh Long) về Cà Mau có khi đi cả nửa tháng mới tới”, ông Được nhớ lại.

Tuy nhiên, ký ức về những chuyến đi vất vả ấy đang dần nhường chỗ cho trải nghiệm mới mẻ. Những quãng đường vòng vèo, những lần chờ phà mòn mỏi, những quốc lộ chật chội từng in sâu trong ký ức nhiều thế hệ giờ được thay thế bằng làn cao tốc thẳng tắp. Hành trình gần 130km từ Cà Mau lên Cần Thơ nay chỉ còn hơn một giờ đồng hồ. Cảm nhận rõ ràng nhất có lẽ là bà Nguyễn Thị Lan, 59 tuổi, ở xã Hồ Thị Kỷ (Cà Mau). Nhiều năm nay, mỗi lần lên Cần Thơ khám bệnh là một lần bà phải chuẩn bị đi từ tờ mờ sáng, lo kẹt xe, lo trễ giờ. “Có bữa đi hơn 4 tiếng mà vẫn chưa tới, mệt rã người. Giờ đây, xe bon bon trên cao tốc. Đi vậy khỏe hơn nhiều. Tự nhiên thấy Cần Thơ gần ghê”, bà mỉm cười nói.

Tạo không gian mới trên bản đồ phát triển

Giao thông là “mạch máu” của nền kinh tế, là “long mạch” khơi thông không gian phát triển, kết nối vùng lõi với vùng biên, từ đồng ruộng tới cửa khẩu, từ bến sông ra biển lớn. Với ĐBSCL, từ năm 2021 đến 2025, tổng vốn đầu tư công trung hạn cho giao thông là hơn 100.000 tỷ đồng, cao gấp 2,6 lần giai đoạn trước. Hàng loạt tuyến cao tốc được triển khai như: Trung Lương-Mỹ Thuận-Cần Thơ; Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng; Cần Thơ-Cà Mau; An Hữu-Cao Lãnh. Các cây cầu hiện đại như Mỹ Thuận 2, Đại Ngãi, Rạch Miễu 2; các trục ngang Quốc lộ 30-61-Nam Sông Hậu và xa hơn là dự án đường ven biển miền Tây...

Tính đến giữa năm 2025, tổng chiều dài đường cao tốc đang khai thác và xây dựng tại ĐBSCL là gần 400km, biến cao tốc từ “giấc mơ” xa vời trở thành thực tại sống động. Những cung đường mới không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa các đô thị trung tâm mà còn kết nối tam giác trọng điểm An Giang-Cần Thơ-Cà Mau, mở rộng hướng phát triển ra hành lang biên giới Tây Nam, mang đến luồng sinh khí tươi mới cho kinh tế-xã hội vùng ĐBSCL.

Là người trực tiếp thụ hưởng, ông Nguyễn Văn Sơn, chủ doanh nghiệp vận tải với hơn 30 xe container chuyên chở nông sản miền Tây về TP Hồ Chí Minh cho biết, khi cao tốc trục dọc miền Tây liền mạch, thời gian vận chuyển từ Cà Mau về TP Hồ Chí Minh chỉ còn 4-5 giờ thay vì 7-8 giờ như trước, chi phí nhiên liệu giảm khoảng 30%.

Ở góc độ vĩ mô, ông Phạm Ngọc Thạch, Phó trưởng ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận định: “Khi các tuyến cao tốc hoàn thiện, thời gian vận chuyển hàng hóa từ ĐBSCL tới TP Hồ Chí Minh và cụm cảng Cái Mép-Thị Vải sẽ được rút ngắn đáng kể, chi phí logistics giảm 30-40%. Không chỉ vậy, hạ tầng hiện đại và kết nối đồng bộ còn tạo cú hích mạnh mẽ để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đặc biệt trong các lĩnh vực logistics, chế biến nông-thủy sản, mở ra cơ hội mới cho các doanh nghiệp và người dân vùng sông nước”.

Từng là vùng trũng giao thông, giờ những cao tốc và cây cầu vững chắc đã kéo miền Tây gần hơn, nối nhịp sống thường nhật với nhịp thở kinh tế mới. Ở vùng đất chín nhánh sông, người dân thấy ước mơ hiện hữu, doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội, và mùa xuân như rực rỡ hơn, mở ra một hành trình phát triển bền vững, tự tin, đầy hy vọng.