Đại hội Đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ 1- Những dấu ấn đáng nhớ
96 năm kể từ ngày thành lập (1930 - 2026), Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã tổ chức thành công 13 kỳ Đại hội và đang hướng tới Đại hội Đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV. Trong 13 kỳ Đại hội đã qua, đáng nhớ nhất có lẽ là kỳ Đại hội đầu tiên, kỳ Đại hội được vinh dự đón Chủ tịch Hồ Chí Minh và cụ Lê Đình Thám, Chủ tịch Mặt trận Liên Việt đến dự.
Đại hội hợp nhất Đoàn phụ nữ Cứu quốc và Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam thành một tổ chức duy nhất của phụ nữ
Ngày 3/10/1946, Hội LHPN Việt Nam chính thức được thành lập gồm nhiều đoàn thể phụ nữ trong đó Đoàn Phụ nữ Cứu quốc là tổ chức nòng cốt.
Gần 4 năm sau đó, từ ngày 18 - 29/4/1950, tại Chiến khu Việt Bắc, Đại hội Đại biểu Phụ nữ Toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức. Tham dự Đại hội có 345 đại biểu, trong đó có 168 đại biểu chính thức đại diện cho 10 triệu phụ nữ Việt Nam.
Đặc biệt, Đại hội được vinh dự đón Chủ tịch Hồ Chí Minh và cụ Lê Đình Thám, Chủ tịch Mặt trận Liên Việt đến dự.
Đại hội đã thông qua được những vấn đề lớn của tổ chức Hội như: các Quyết nghị về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Hội Phụ nữ trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng phụ nữ và bảo vệ hòa bình dân chủ; Chương trình, Điều lệ của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Tuyên ngôn, Hiệu triệu gửi toàn thể phụ nữ Việt Nam.
Đại hội đã đề ra 10 nhiệm vụ cụ thể thực hiện trong nhiệm kỳ là: tham gia ủng hộ chiến đấu; vận động chị em thi đua tăng gia sản xuất; vận động phụ nữ trong vùng địch tạm chiếm; tăng cường sự hoạt động quốc tế; cải thiện đời sống phụ nữ và bảo vệ nhi đồng; cứu tế xã hội; vận động phụ nữ tham chính; củng cố và phát triển Hội; góp phần xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất.
Hai Chương trình lớn được đề ra trong nhiệm kỳ này là: Chương trình bảo vệ độc lập quốc gia và kiến thiết chế độ dân chủ mới nhân dân và Chương trình bảo vệ quyền lợi phụ nữ nhi đồng.
Các đại biểu nồng nhiệt chào đón Chủ tịch Hồ Chí Minh tới dự Đại hội Đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ nhất (18/4/1950). Ảnh: TTXVN
Đại hội đã bầu ra Ban chấp hành Trung ương Hội gồm 32 Ủy viên, Ban thường trực Trung ương Hội gồm 9 ủy viên. Bà Lê Thị Xuyến được bầu làm Hội trưởng.
Hơn thế nữa, Đại hội lần thứ nhất Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam có ý nghĩa lịch sử vô cùng quan trọng: Hợp nhất Đoàn phụ nữ Cứu quốc và Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam thành một tổ chức duy nhất của phụ nữ, lấy tên là Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam.
Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam đầu tiên: Người phụ nữ xứ Quảng đặc biệt
Nói là đặc biệt bởi bà Lê Thị Xuyến sở hữu cho riêng mình những điều đầu tiên hiếm có.
Trước khi trở thành vị Hội trưởng đầu tiên của Hội LHPN Việt Nam, người phụ nữ xứ Quảng này đã vinh dự trở thành một trong số 10 nữ đại biểu Quốc hội đầu tiên của cả nước.
Là “trợ thủ đắc lực” cho chồng mình - ông Phan Thanh - nhà tri thức yêu nước nổi tiếng lúc bấy giờ, người cùng các đồng chí Đặng Thái Mai, Võ Nguyên Giáp trong phong trào Mặt trận bình dân, nhất là trong cuộc vận động thành lập Hội Truyền bá quốc ngữ, cùng rất nhiều hoạt động yêu nước trước cách mạng nên đầu năm 1946, trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, bà được Mặt trận Việt Minh tỉnh Quảng Nam giới thiệu ra ứng cử. Bà đã trúng cử với số phiếu cao, trở thành đại biểu nữ duy nhất trong số 14 đại biểu của Quảng Nam và là một trong số 10 nữ đại biểu Quốc hội đầu tiên của cả nước lúc đó.
Trúng cử ĐBQH khóa I, bà Lê Thị Xuyến là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên được bầu vào Ban Thường trực Quốc hội Khóa I và được phân công phụ trách Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội.
Bà Lê Thị Xuyến - Chủ tịch đầu tiên của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.
Ngày 29/5/1946, Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam ra đời (gọi tắt là Mặt trận Liên Việt), Chủ tịch Hồ Chí Minh được cử làm Hội trưởng danh dự; cụ Huỳnh Thúc Kháng là Hội trưởng; cụ Tôn Đức Thắng là Phó Hội trưởng.
Để mở rộng, đoàn kết và thống nhất lực lượng phụ nữ hùng hậu, bên cạnh phụ nữ cứu quốc hiện có bao gồm chủ yếu là phụ nữ công nông, Đảng giao nhiệm vụ cho hai bà Lê Thị Xuyến và Nguyễn Khoa Diệu Hồng tham gia Ban vận động thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam - một thành viên quan trọng của Mặt trận Liên Việt.
Sau một thời gian chuẩn bị, ngày 20/10/1946, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam ra đời tại Quảng trường Nhà hát lớn Hà Nội và bà Xuyến được cử làm Hội trưởng lâm thời đầu tiên của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.
Tháng 4/1950, tại Đại hội phụ nữ Toàn quốc lần thứ nhất, Đoàn phụ nữ cứu quốc đã hợp nhất vào Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam thành một tổ chức chính trị duy nhất của các tầng lớp phụ nữ Việt Nam. Bà Lê Thị Xuyến được cử làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, lãnh đạo Hội đoàn kết các tầng lớp phụ nữ thực hiện phong trào: “Mua công phiếu kháng chiến”; “Ủng hộ bộ đội”; “Dân công tiền tuyến”, góp phần quan trọng vào việc đề xuất và thực thi chính sách “nam nữ bình quyền” và nâng cao vị thế của người phụ nữ Việt Nam…
Bà cũng là nữ Phó Chủ tịch đầu tiên của Ủy ban Bảo vệ hòa bình thế giới của Việt Nam. Bà cũng là chủ nhiệm đầu tiên của Báo Phụ nữ Việt Nam và phụ trách Nhà xuất bản Phụ nữ trong những năm đầu khi mới thành lập.
Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026 - 2031 được tổ chức từ ngày 17, 18/6 tại Trung tâm Hội nghị quốc gia, Hà Nội. Đây là nhiệm kỳ đầu tiên bước vào kỷ nguyên mới, với chủ đề “Phụ nữ Việt Nam phát huy truyền thống, bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm; xây dựng tổ chức Hội vững mạnh; thúc đẩy bình đẳng giới, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, chung sức xây dựng đất nước dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”.
