Đại biểu Quốc hội: Hòa giải bắt đầu bằng tự nguyện, vận hành bằng niềm tin

Hòa giải giúp giữ tình làng nghĩa xóm

Phiên họp được tiến hành theo chương trình tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Phát biểu tại hội trường, các đại biểu thống nhất sự cần thiết ban hành luật, đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan chủ trì soạn thảo về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TP Hồ Chí Minh), hòa giải ở cơ sở là hoạt động mang ý nghĩa xã hội lớn. Khi hoạt động hòa giải ở cơ sở có hiệu quả sẽ góp phần giảm số lượng vụ việc đưa đến tòa án, từ đó tiết kiệm được ngân sách nhà nước, tiết kiệm được chi phí của xã hội và người dân.

Đồng thời, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho rằng, hòa giải ở cơ sở còn mang ý nghĩa xã hội lớn hơn đó là góp phần giữ gìn trật tự ở địa phương, giữ gìn tình làng nghĩa xóm và hạnh phúc của từng gia đình.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TP Hồ Chí Minh) phát biểu.

Bảo mật là trạng thái mặc định

Góp ý về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hòa giải, đại biểu Quốc hội Bùi Văn Dũng (tỉnh Thanh Hóa) bày tỏ sự quan tâm đặc biệt tới vấn đề công khai thông tin hòa giải khi các bên có quan điểm khác nhau về vấn đề này.

Cụ thể, khi một bên muốn công khai, bên kia không đồng ý, thì hòa giải viên không có căn cứ quyết định (nếu luật không có quy định - PV). Thông tin về gia đình, đời tư, bí mật kinh doanh một khi bị công khai thì khó khắc phục. Nhấn mạnh như vậy, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị chỉ công khai khi tất cả các bên đồng ý.

"Nếu không đồng thuận thì mặc nhiên không công khai. Công khai là lựa chọn chung, bảo mật là trạng thái mặc định", đại biểu Bùi Văn Dũng nói.

Đại biểu Quốc hội Bùi Văn Dũng nêu quan điểm, quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hòa giải và quy định về kết thúc hòa giải cần thống nhất thông điệp: Hòa giải phải bắt đầu bằng sự tự nguyện, vận hành bằng niềm tin và kết thúc bằng một lối ra pháp lý rõ ràng. Quyền của người dân phải được bảo vệ trong toàn bộ quá trình, kể cả khi hòa giải không thành.

Đại biểu Quốc hội Bùi Văn Dũng (tỉnh Thanh Hóa) phát biểu.

"Hòa giải tốt không phải là giữ mọi tranh chấp ở lại cộng đồng bằng mọi giá. Hòa giải tốt là bảo vệ quyền, đúng quyền, dừng đúng lúc, chuyển đúng nơi, để sự mềm dẻo của cộng đồng không làm suy giảm sự nghiêm minh của pháp luật", đại biểu Bùi Văn Dũng kết thúc nội dung phát biểu của mình như vậy.

Chuyển đổi số trong hòa giải phải phù hợp với từng địa bàn

Về chuyển đổi số trong hòa giải ở cơ sở, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đặng Ân (tỉnh Lạng Sơn) bày tỏ quan điểm cần xác định rõ nguyên tắc nền tảng phải thống nhất, nhưng phương thức và lộ trình triển khai phải phù hợp với từng địa bàn. 

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân tán thành với việc xây dựng hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu và nền tảng số về hòa giải ở cơ sở thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Đây là hướng đi cần thiết để phục vụ quản lý thống kê chia sẻ dữ liệu và giảm dần phương thức quản lý thủ công. Nhưng, đại biểu cũng cho rằng, chuyển đổi số trong lĩnh vực này cần đặc biệt tránh phát sinh thêm nhiều việc cho cán bộ cơ sở và hòa giải viên, phải dành nhiều thời gian để nhập dữ liệu, hoàn thiện biểu mẫu hoặc xử lý những yêu cầu kỹ thuật không cần thiết.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Đặng Ân (tỉnh Lạng Sơn) phát biểu.

"Đặc biệt, hòa giải trực tuyến không nên được hiểu là một mô hình bắt buộc phải triển khai đồng loạt tại những địa bàn chưa đủ điều kiện. Đây là phương thức rất hữu ích, nhưng ở vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng internet và kỹ năng số còn hạn chế, thì hòa giải trực tiếp vẫn phải là phương thức thuận lợi, bình đẳng và đầy đủ về giá trị pháp lý, trừ trường hợp hai bên quá xa cách về mặt địa lý", đại biểu Nguyễn Đặng Ân nói. 

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Đặng Ân đề nghị, khi quy định chi tiết cần đặt ra yêu cầu: Một nền tảng dùng chung, dữ liệu tối thiểu và lộ trình áp dụng phù hợp với điều kiện từng địa bàn, để người dân tiếp cận hòa giải dễ hơn, hòa giải viên làm việc thuận lợi hơn và mâu thuẫn được giải quyết sớm hơn ngay tại cộng đồng.