19 nước lên án kế hoạch mở rộng đất đai của Israel tại Bờ Tây

Tuyên bố được Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ công bố tối vào tối 23/2, phản đối kế hoạch của Israel bắt đầu đăng ký đất đai tại khu Bờ Tây bị chiếm đóng.

Tuyên bố được ký bởi 19 quốc gia gồm Qatar, Ả Rập Xê Út, Brazil, Pháp, Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Indonesia, Ireland, Jordan, Luxembourg, Na Uy, Palestine, Bồ Đào Nha, Slovenia, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập. Ngoài ra, Tổng thư ký Liên đoàn Ả Rập và Tổng thư ký Tổ chức Hợp tác Hồi giáo cũng tham gia ký tuyên bố.

Các nước cho rằng việc đăng ký đất đai này có thể giúp Israel hợp thức hóa việc tịch thu đất của người Palestine, đặc biệt trong trường hợp họ không có đủ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu. Theo tuyên bố, đây là một hình thức “sáp nhập trên thực tế”.

Tổ chức giám sát Peace Now cho biết kế hoạch của Israel được ký ngày 15/2 và sẽ áp dụng trên toàn Khu vực C - phần chiếm khoảng 60% diện tích Bờ Tây. Khu vực này hiện phần lớn do Israel kiểm soát về an ninh và hành chính, trong khi người Palestine chỉ có quyền tự trị hạn chế. Theo các thỏa thuận trước đây, đây được xem là khu vực sẽ thuộc về Nhà nước Palestine trong tương lai nếu giải pháp hai nhà nước được thực hiện.

Tuyên bố chung cảnh báo rằng các bước đi này có thể làm thay đổi vĩnh viễn tình trạng pháp lý và hành chính của Bờ Tây. Các ngoại trưởng cho rằng điều đó sẽ làm suy yếu khả năng thành lập Nhà nước Palestine và đi ngược lại giải pháp hai nhà nước. Họ cũng phản đối mọi hành động thay đổi thành phần dân cư, đặc điểm và quy chế của lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng từ năm 1967, bao gồm Đông Jerusalem.

Ngoài việc phản đối kế hoạch đăng ký đất, các nước còn kêu gọi Israel chấm dứt bạo lực của người định cư đối với người Palestine. Họ tuyên bố sẽ thực hiện các bước phù hợp với luật pháp quốc tế để phản đối việc mở rộng các khu định cư và các chính sách bị cho là dẫn tới cưỡng bức di dời hoặc sáp nhập.

Tuyên bố nhấn mạnh các khu định cư của Israel vi phạm luật pháp quốc tế, viện dẫn các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và ý kiến tư vấn năm 2024 của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ). Trong phán quyết đó, ICJ cho rằng sự hiện diện của Israel tại lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng là bất hợp pháp do lạm dụng vị thế của một cường quốc chiếm đóng.

Theo ICJ, khoảng 465.000 người định cư Israel đang sống tại Bờ Tây, trong khoảng 300 khu định cư và tiền đồn.

Đầu tháng này, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo kế hoạch đăng ký đất có thể dẫn đến việc người Palestine bị tước đoạt tài sản và làm gia tăng sự kiểm soát của Israel đối với khu vực.

Các ngoại trưởng cũng kêu gọi Israel chuyển trả ngay các khoản thuế đang giữ lại của Chính quyền Palestine theo Nghị định thư Paris năm 1994, đồng thời nhấn mạnh cần duy trì nguyên trạng lịch sử và pháp lý tại Jerusalem và các địa điểm linh thiêng, đặc biệt trong tháng Ramadan.