Xuất khẩu thủy sản Việt Nam kỳ vọng khởi sắc trong tháng 3
Theo dự báo, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong tháng 3 được kỳ vọng có thêm lực đẩy từ các thị trường khác ngoài Mỹ để khởi sắc hơn.
Xuất khẩu thủy sản 2 tháng đầu năm đạt 1,7 tỷ USD
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP), xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 2/2026 đạt khoảng 707 triệu USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế 2 tháng đầu năm 2026 đạt 1,7 tỷ USD, tăng 20,2%.
Xét theo mặt hàng, tôm vẫn giữ vai trò đầu tàu khi kim ngạch tháng 2/2026 đạt khoảng 310 triệu USD, tăng 17%; tính chung 2 tháng đạt 689,5 triệu USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, với riêng thị trường Mỹ, tôm Việt Nam đang chịu sức ép mới khi Bộ Thương mại nước này công bố kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với tôm đông lạnh Việt Nam. Điều này làm gia tăng rủi ro chi phí và tâm lý thận trọng từ phía nhà nhập khẩu Mỹ trong ngắn hạn. Trong tháng 2, xuất khẩu tôm sang Mỹ đã giảm gần 60% so với cùng kỳ.
Xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong tháng 3 được kỳ vọng có thêm lực đẩy từ các thị trường khác ngoài Mỹ để khởi sắc hơn.
Trong khi đó, xuất khẩu cá tra đạt 119,3 triệu USD, giảm 4,8% so với cùng kỳ, nhưng lũy kế 2 tháng vẫn đạt 331,4 triệu USD, tăng mạnh 28%. Điều này cho thấy, tăng trưởng chủ yếu diễn ra trong tháng 1 rất tích cực, còn sang tháng 2 đã có dấu hiệu điều chỉnh. Xuất khẩu cá tra sang Mỹ giảm 20%, sang các thị trường khác giảm nhẹ do yếu tố kỳ nghỉ Tết. Riêng xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc tăng 15%.
Ngược lại, cá ngừ là nhóm hàng gây lo ngại hơn khi tháng 2 chỉ đạt 53,3 triệu USD, giảm 14,7%; lũy kế 2 tháng đạt 128,7 triệu USD, gần như đi ngang, giảm nhẹ 0,2%. Đây là dấu hiệu cho thấy nhóm hàng khai thác biển đang chịu sức ép đồng thời từ nhu cầu thị trường, chi phí logistics và đặc biệt là yếu tố chính sách. Từ ngày 1/1/2026, các lô hàng từ những nghề cá bị Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) từ chối công nhận tương đương theo quy định MMPA có thể bị hạn chế nhập khẩu vào Mỹ; đồng thời các nước bị từ chối một phần còn phải áp dụng Certification of Admissibility (COA - giấy chứng nhận xác nhận rằng lô hàng thủy sản không được khai thác từ các nghề cá bị cấm theo quy định của MMPA) cho các lô hàng liên quan. NOAA cũng nêu rõ, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia bị từ chối công nhận đối với một phần nghề cá, đồng nghĩa rủi ro tuân thủ đối với hải sản khai thác vào Mỹ đã tăng lên đáng kể trong năm nay. Trong tháng 2, xuất khẩu cá ngừ sang các thị trường chính giảm nhẹ, riêng xuất khẩu sang Mỹ giảm gần 26% so với cùng kỳ.
Các nhóm sản phẩm khác ghi nhận kết quả khá khả quan. Xuất khẩu cua ghẹ và giáp xác khác tăng rất mạnh trong tháng 2, tới 78,7%, đưa kim ngạch 2 tháng lên 66,2 triệu USD, tăng 24%. Riêng xuất khẩu cua sang Trung Quốc - Hồng Kông (Trung Quốc) trong tháng 2 đạt 21,5 triệu USD, tăng gấp hơn 2 lần so với cùng kỳ, chủ yếu xuất cua sống phục vụ nhu cầu tết Nguyên đán. Trung Quốc đang chiếm gần 60% tổng xuất khẩu cua của Việt Nam.
Xuất khẩu mực, bạch tuộc gần như đi ngang trong tháng 2, giảm 0,4%, nhưng 2 tháng vẫn tăng 23,3%. Nhuyễn thể có vỏ là nhóm tăng mạnh nhất về tốc độ, với tháng 2 tăng 70,3% và 2 tháng tăng 38,5%. Điều đó cho thấy, cơ cấu tăng trưởng đầu năm 2026 không chỉ dựa vào tôm, mà đang có sự lan tỏa sang các nhóm hải sản và nhuyễn thể khác.
Xét theo thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) là điểm sáng nổi bật nhất khi tháng 2 tăng tới 82%, kéo kim ngạch 2 tháng lên 513,5 triệu USD, tăng 54%. Dịp tết Nguyên đán tạo ra nhu cầu lớn đối với các sản phẩm thủy sản tươi sống ở thị trường Trung Quốc. Bối cảnh năm 2026 với biến động chính sách thuế quan và các rào cản kỹ thuật ở Mỹ, với thách thức logistics do xung đột Trung Đông, rõ ràng Trung Quốc sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành thủy sản Việt Nam. ASEAN cũng tăng tốt trong 2 tháng, đạt 118,6 triệu USD, tăng 21,5%, dù riêng tháng 2 giảm 8%. EU giữ được nhịp tăng ổn định hơn, tháng 2 tăng 2,5%, 2 tháng tăng 16,9%. Nhật Bản tăng nhẹ 4,8% trong 2 tháng nhưng riêng tháng 2 giảm 18,3%, cho thấy cầu chưa thật sự vững.
Theo đánh giá, thị trường Mỹ vẫn rất quan trọng đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam nhưng không còn là động lực tăng trưởng trong năm nay. Tháng 2/2026, xuất khẩu sang Mỹ chỉ đạt khoảng 80,8 triệu USD, giảm mạnh 25,7%; lũy kế 2 tháng còn 209,3 triệu USD, giảm 3%. Thị trường này đang chịu tác động đồng thời của nhu cầu chậm, mức độ thận trọng của nhà nhập khẩu và các bất định chính sách. Ngoài POR19 và MMPA, Mỹ còn ban hành biện pháp thu thuế nhập khẩu bổ sung 10% đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ trong 150 ngày, có hiệu lực từ ngày 24/2/2026. Tác động cụ thể tới từng nhóm thủy sản còn cần theo dõi thêm ở khâu thực thi và mã hàng áp dụng, nhưng rõ ràng đây là một yếu tố có thể khiến đơn hàng trong tháng 3 thận trọng hơn.
Dự báo xuất khẩu tháng 3 duy trì tăng trưởng
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP) dự báo, trong tháng 3/2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam nhiều khả năng vẫn duy trì đà tăng trưởng, song xu hướng sẽ có sự phân hóa rõ rệt giữa các thị trường và nhóm mặt hàng.
Một yếu tố tích cực là Seafood Expo North America 2026, triển lãm thủy sản quốc tế lớn nhất khu vực Bắc Mỹ, diễn ra tại Boston từ ngày 15-17/3. Sự kiện này được kỳ vọng mở ra thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam gặp gỡ trực tiếp các nhà nhập khẩu, tái kết nối các đơn hàng đã tạm ngưng, đồng thời thăm dò nhu cầu thị trường cho giai đoạn quý II và nửa cuối năm. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu vẫn đang điều chỉnh sau nhiều biến động, các hội chợ chuyên ngành, xúc tiến thương mại quy mô lớn như vậy đóng vai trò quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp duy trì hiện diện thương mại và tìm kiếm khách hàng mới.
Tuy nhiên, triển vọng tại thị trường Mỹ trong ngắn hạn vẫn được đánh giá là khá khó lường. Những thay đổi liên quan đến chính sách thuế quan, kết quả rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với mặt hàng tôm xuất khẩu, cùng việc tăng cường các yêu cầu tuân thủ theo Marine Mammal Protection Act (MMPA) có thể tạo thêm áp lực đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Điều này khiến môi trường kinh doanh tại Mỹ trở nên thận trọng hơn, đặc biệt với các doanh nghiệp tôm và nhóm hải sản khai thác vốn chịu tác động trực tiếp từ các quy định về nguồn gốc khai thác và bảo vệ sinh vật biển. Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng, các doanh nghiệp cần chủ động theo dõi sát diễn biến chính sách, chuẩn hóa hồ sơ truy xuất nguồn gốc và nâng cao mức độ tuân thủ để hạn chế rủi ro trong quá trình xuất khẩu.
Ở chiều ngược lại, dư địa tăng trưởng trong ngắn hạn có thể tiếp tục nghiêng nhiều hơn về các thị trường châu Á và châu Âu. Nhu cầu tại Trung Quốc vẫn được duy trì ở mức khá đối với nhiều mặt hàng thủy sản đông lạnh, trong khi Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là thị trường ổn định với các sản phẩm có giá trị gia tăng.
Bên cạnh đó, khu vực ASEAN cũng được xem là điểm tựa tiêu thụ ngắn hạn nhờ lợi thế về khoảng cách địa lý, chi phí logistics thấp và nhu cầu nhập khẩu ổn định. Nếu tận dụng tốt các cơ hội thị trường và chủ động thích ứng với các rào cản kỹ thuật, xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 3 vẫn có khả năng duy trì xu hướng tăng trưởng, dù bức tranh chung sẽ không đồng đều giữa các thị trường.
Kết quả xuất khẩu thủy sản Việt Nam gần đây cho thấy đà phục hồi của ngành vẫn được duy trì khá tốt sau tháng 1 tăng mạnh, dù sang tháng 2 tốc độ đã chậm lại rõ rệt ở một số mặt hàng và thị trường chủ lực. Trong bức tranh chung đó, tôm tiếp tục là trụ cột lớn nhất, cá tra phục hồi mạnh, trong khi cá ngừ và thị trường Mỹ, Hàn Quốc đang phát ra tín hiệu cần theo dõi sát hơn.
