Doanh nghiệp phải thay đổi nhanh hơn nếu không muốn bị bỏ lại phía sau

Giai đoạn 2025 - 2026 được xem là giai đoạn đầy thử thách đối với ngành gỗ Gia Lai khi phải đối mặt đồng thời với biến động kinh tế - chính trị toàn cầu, các rào cản thương mại ngày càng khắt khe, chính sách thuế bất lợi từ thị trường Hoa Kỳ và những tác động nặng nề của thiên tai.

Tuy nhiên, trong khó khăn, ngành gỗ Gia Lai vẫn cho thấy khả năng thích ứng, nỗ lực tái cấu trúc để hướng tới phát triển bền vững. Ông Trần Lê Huy - Phó Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Gia Lai đã có những trao đổi xung quanh thực trạng sản xuất - xuất khẩu, triển vọng thị trường và định hướng trọng tâm năm 2026 của ngành gỗ Gia Lai.

Khó khăn tới từ nhiều phía

- Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về bức tranh chung của ngành gỗ Gia Lai trong năm 2025, đặc biệt là hoạt động sản xuất - xuất khẩu?

Ông Trần Lê Huy: Có thể nói, năm 2025 là một năm nhiều biến động đối với ngành gỗ nói chung và ngành gỗ Gia Lai nói riêng. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu ngành gỗ Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 17,1 tỷ USD, tăng 4,5% so với năm 2024; nhập khẩu đạt 3,27 tỷ USD, tăng 17,5%.

Riêng tại Gia Lai, kim ngạch xuất khẩu ngành gỗ năm 2025 đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng khoảng 3% so với năm 2024, chiếm khoảng 32% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Trong đó, nhóm đồ gỗ nội - ngoại thất, sân vườn đạt hơn 480 triệu USD, tăng 10,5%; dăm mảnh, viên nén và các sản phẩm gỗ khác đạt trên 423 triệu USD, tăng 2,2%. Tuy nhiên, nhóm sản phẩm nhựa đan, giả mây lại giảm hơn 10%. Đáng chú ý, nhập khẩu gỗ năm 2025 chỉ đạt khoảng 33 triệu USD, giảm 8,3% so với năm trước.

Những con số này cho thấy ngành gỗ Gia Lai vẫn giữ được quy mô và vai trò trụ cột trong xuất khẩu của tỉnh, nhưng mức tăng trưởng chưa thực sự bền vững, phản ánh rõ những khó khăn mà doanh nghiệp đang phải đối mặt.

- Những khó khăn lớn nhất mà doanh nghiệp gỗ Gia Lai đang phải chịu hiện nay là gì, thưa ông?

Ông Trần Lê Huy: Khó khăn đến từ nhiều phía. Trước hết là chính sách thuế thương mại của Hoa Kỳ áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam, khiến đơn hàng sụt giảm, áp lực cạnh tranh gia tăng, doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp bị ảnh hưởng rõ rệt.

Bên cạnh đó, thiên tai, bão lũ trong tháng 11/2025 đã gây thiệt hại rất lớn cho nhiều nhà máy: tốc mái, sập xưởng, ngập lụt, hư hỏng máy móc, nguyên liệu, làm gián đoạn sản xuất, giảm công suất, tắc nghẽn vận tải biển, chậm tiến độ giao hàng. Bão lũ còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng ngàn công nhân, khiến nguồn lao động, nhất là lao động kỹ thuật cơ điện, điện tử bị thiếu hụt nghiêm trọng, đúng vào cao điểm mùa sản xuất xuất khẩu. 

Đây là những yếu tố cộng hưởng, tạo sức ép rất lớn cho doanh nghiệp gỗ trong năm qua.

- Bước sang năm 2026, ông nhận định bối cảnh thị trường và những thách thức lớn của ngành gỗ sẽ như thế nào?

Ông Trần Lê Huy: Riêng với ngành gỗ, từ ngày 1/1/2026, nhiều mặt hàng xuất khẩu sang Mỹ chịu mức thuế cao. Cùng lúc đó, các quy định mới của EU như EUDR, CBAM ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát thải và trách nhiệm giải trình.

Song song với thách thức là những tác động mạnh mẽ từ Cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, buộc doanh nghiệp phải thay đổi nhanh hơn nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.

Số hóa dữ liệu, phát triển vùng nguyên liệu gỗ lớn

- Trước những “cơn sóng lớn” đó, ngành gỗ Gia Lai đã xác định mục tiêu và định hướng phát triển năm 2026 ra sao, thưa ông?

Ông Trần Lê Huy: Ban Chấp hành Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Gia Lai đã thống nhất mục tiêu năm 2026 đạt kim ngạch xuất khẩu 1,22 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2025. Đây là mục tiêu đầy thách thức nhưng cần thiết để giữ nhịp tăng trưởng và vị thế của ngành.

Để đạt được mục tiêu này, hiệp hội tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước triển khai thực thi hiệu quả các nghị định, thông tư liên quan đến quản lý ngành gỗ; chủ động tham mưu chính sách, phản ánh kịp thời khó khăn của doanh nghiệp để tháo gỡ vướng mắc.

Song song đó là quản lý tốt chuỗi cung ứng đầu vào, đa dạng hóa nguồn nguyên liệu, tăng liên kết với các vùng nguyên liệu trong nước, nhất là nguồn gỗ có chứng chỉ FSC, VFCS/PEFC; đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, số hóa dữ liệu, phát triển vùng nguyên liệu gỗ lớn, chất lượng cao, bền vững.

- Về thị trường và năng lực nội tại của doanh nghiệp, ngành gỗ Gia Lai sẽ tập trung vào những giải pháp nào, thưa ông?

Ông Trần Lê Huy: Về thị trường, chúng tôi xác định, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm dần sự phụ thuộc vào thị trường Hoa Kỳ, mở rộng sang Trung Đông, Úc, Đông Bắc Á, các thị trường ngách. Đồng thời, đẩy mạnh R&D sản phẩm mới, tham gia sâu hơn vào các hội chợ quốc tế, tăng hiện diện trên thương mại điện tử như Amazon, Wayfair, xây dựng và phát triển thương hiệu “Đồ gỗ Gia Lai”.

Về nội bộ doanh nghiệp, trọng tâm là chuẩn hóa nhà máy theo tiêu chuẩn quốc tế, cải tiến quy trình, chuyển đổi số gắn với ERP, quản trị sản xuất theo thời gian thực, giảm lỗi, giảm phế phẩm. Ngành cũng thúc đẩy chuyển đổi xanh, sản xuất tuần hoàn, sử dụng phế phẩm để sản xuất viên nén, lắp đặt điện mặt trời, giảm chi phí và phát thải.

Khó khăn phía trước còn rất lớn, nhưng cũng là phép thử để sàng lọc và nâng tầm doanh nghiệp. Điều quan trọng nhất lúc này là sự đoàn kết, đồng lòng, gạt bỏ lợi ích cục bộ, liên kết chặt chẽ trong toàn ngành, từ hộ trồng rừng đến doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.

Với sự hỗ trợ về chính sách của Nhà nước, cùng tinh thần đổi mới, chuyển đổi số và phát triển bền vững, tôi tin ngành gỗ Gia Lai sẽ vượt qua giai đoạn khó khăn hiện tại, tiếp tục khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của tỉnh và cả nước.

Kim ngạch xuất khẩu năm 2025 của tỉnh Gia Lai ước đạt 3.447,5 triệu USD, tăng 14,7% so với cùng kỳ và vượt 19,7% so với kế hoạch (kế hoạch 2.900 triệu USD). Kim ngạch nhập khẩu năm 2025 ước đạt 950 triệu USD, tăng 8,7% so với năm 2024.