Nghị định mới hoàn thiện "hàng rào" pháp lý cho điện gió ngoài khơi

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 272/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số nội dung của Nghị quyết số 253/2025/QH15 về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Nghị định tập trung hướng dẫn thi hành các quy định liên quan đến phát triển điện lực, điều chỉnh quy hoạch, phương án phát triển lưới điện, trình tự giải quyết thủ tục hành chính cũng như cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong triển khai các dự án năng lượng. Đáng chú ý, văn bản bổ sung nhiều quy định cụ thể đối với hoạt động khảo sát và đầu tư các dự án điện gió ngoài khơi - lĩnh vực được xác định đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Điện gió ngoài khơi được xác định đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam (Ảnh minh họa)

Siết chặt điều kiện đối với đơn vị khảo sát

Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là quy định tiêu chí đối với tổ chức đề nghị được giao khu vực biển để thực hiện khảo sát phục vụ phát triển dự án điện gió ngoài khơi.

Theo đó, đơn vị khảo sát phải chứng minh có đủ năng lực tài chính với mức vốn chủ sở hữu tối thiểu tương ứng 1 tỷ đồng cho mỗi MW công suất điện gió ngoài khơi đề xuất khảo sát. Nếu đồng thời đăng ký khảo sát nhiều dự án, yêu cầu về vốn sẽ được tính trên tổng quy mô công suất của toàn bộ các dự án.

Bên cạnh điều kiện về vốn, các đơn vị còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn về năng lực theo quy định của Nghị định số 58/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới.

Một điểm mới đáng chú ý là tổ chức khảo sát phải có cam kết không yêu cầu Nhà nước hoàn trả kinh phí khảo sát trong mọi trường hợp. Quy định này không áp dụng đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ được giao thực hiện nhiệm vụ theo quy định của Luật Điện lực.

Để chứng minh khả năng tài chính, doanh nghiệp phải nộp kèm hồ sơ các tài liệu như báo cáo tài chính đã được kiểm toán của 2 năm gần nhất, cam kết hỗ trợ tài chính từ công ty mẹ hoặc các tài liệu hợp pháp khác chứng minh nguồn lực tài chính.

Lần đầu tiên, cơ chế xử lý chi phí khảo sát và lập hồ sơ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án điện gió ngoài khơi được quy định cụ thể, chi tiết.

Theo nghị định, trong trường hợp doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thực hiện khảo sát phục vụ đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, toàn bộ chi phí khảo sát và lập hồ sơ phải được kiểm toán trước khi thực hiện việc hoàn trả.

Nếu doanh nghiệp nhà nước tham gia góp vốn vào dự án sau khi tổ chức đấu thầu, các nhà đầu tư cùng góp vốn sẽ phải hoàn trả chi phí khảo sát theo đúng tỷ lệ góp vốn đã được xác định trong hồ sơ chấp thuận chủ trương đầu tư trước khi chính thức được công nhận là nhà đầu tư thực hiện dự án.

Trong trường hợp doanh nghiệp nhà nước chỉ thực hiện khảo sát để lựa chọn một nhà đầu tư triển khai dự án, nhà đầu tư trúng thầu sẽ phải thanh toán toàn bộ chi phí khảo sát và lập hồ sơ trước khi được chấp thuận thực hiện dự án.

Các khoản chi phí được hoàn trả sẽ được tính vào doanh thu của doanh nghiệp đã thực hiện khảo sát. Đối với những trường hợp không được hoàn trả theo quy định của Nghị quyết số 253/2025/QH15, doanh nghiệp được hạch toán các khoản này vào chi phí sản xuất, kinh doanh.

Tăng yêu cầu về năng lực của nhà đầu tư

Không chỉ siết điều kiện khảo sát, Nghị định 272/2026/NĐ-CP còn bổ sung các tiêu chí nhằm bảo đảm năng lực tài chính của doanh nghiệp đề xuất thực hiện dự án điện gió ngoài khơi.

Theo đó, doanh nghiệp đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời là nhà đầu tư dự án bán điện lên hệ thống điện quốc gia phải có vốn chủ sở hữu tham gia dự án tối thiểu bằng 20% tổng mức đầu tư. Phần vốn còn lại phải có cam kết tài trợ vốn từ ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng hợp pháp.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, ngoài việc đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về điện lực, tỷ lệ vốn góp trực tiếp vào dự án phải đạt tối thiểu 15%.

Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước không có yếu tố vốn nước ngoài phải góp ít nhất 5% tổng vốn đầu tư của dự án.

Trường hợp dự án do liên danh nhiều doanh nghiệp thực hiện, năng lực tài chính sẽ được xem xét trên cơ sở tổng hợp năng lực của toàn bộ các thành viên trong liên danh.

Việc ban hành Nghị định số 272/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng về khung pháp lý để triển khai Nghị quyết số 253/2025/QH15.

Các quy định mới không chỉ làm rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia từ giai đoạn khảo sát đến đầu tư mà còn nâng cao yêu cầu về năng lực tài chính, hạn chế tình trạng đăng ký dự án mang tính giữ chỗ hoặc đầu cơ quyền phát triển dự án.

Đồng thời, cơ chế xử lý minh bạch đối với chi phí khảo sát cũng góp phần bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ khảo sát ban đầu, tạo môi trường đầu tư rõ ràng, minh bạch hơn cho lĩnh vực điện gió ngoài khơi - một trong những nguồn năng lượng được kỳ vọng sẽ đóng góp quan trọng vào mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững của Việt Nam trong giai đoạn đến năm 2030.

Nghị định số 272/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 4/7/2026 và được áp dụng đến hết ngày 31/12/2030.

Huy Tùng